سفره‌ای از سبزینگی در دامان طبیعت لارستان

پس از باران‌های بی‌نظیر طی ماه گذشته سفره‌ای از سبزینگی در دامان طبیعت لارستان گسترده است.

به گزارش میلاد لارستان، پس از ماه‌ها انتظار و خشکی‌ای که بر پیکر دشت‌ها و کوه‌های لارستان سایه افکنده بود، ماه گذشته بارشی فراتر از نرمال، نوید تولدی دوباره را به این سرزمین داد. قطرات حیات‌بخش باران، چون مرهمی بر زخم‌های خشکسالی نشست و دامن کوهستان و دشت را چنان زنده و سرسبز کرد که گویی طبیعت جامه‌ای فاخر و نو بر تن کرده است. این نعمت آسمانی، نه تنها طراوت را به هوا بازگرداند، بلکه موهبتی دیگر را نیز به همراه داشت؛ رویش انبوه و شاداب گیاهان خودرو و خوراکی که قرن‌هاست سفره و سبد مردم این دیار را رنگین می‌کنند.

با گرم شدن تدریجی هوا و زرد شدن اندک اندک سبزه‌ها، فصل کهن «چیدن گیاهان خودرو» آغاز شده است. این آیین که از نسلی به نسل دیگر منتقل شده، تنها یک فعالیت ساده نیست، بلکه پیوندی عمیق با طبیعت، شناخت خواص گیاهان و فرصتی برای دورهمی‌های خانوادگی و دوستانه در دل دشت و کوه به شمار می‌رود. امسال اما به واسطه بارش‌های استثنایی، این آیین رنگی دیگر دارد و دامن‌های سبز از هر سو خودنمایی می‌کنند.

 

اولین گیاهی که پس از باران، سر از خاک بیرون می‌آورد و نظر هر رهگذری را به خود جلب می‌کند، «سوزونو» یا «سوزونوی چابجونو» است. این گیاه خوش‌عطر و طعم که از خانواده نعناعیان است، با برگ‌های ریز و کرک‌دار خود، عطر بی‌نظیری در فضا می‌پراکند. مردم محلی، سوزونو را بیشتر به صورت تازه و در کنار غذاهایی مثل نان مهوه مصرف می‌کنند و عطر آن را چاشنی خوراک ساده خود می‌کنند. چیدن این گیاه که با دقت و از میان سنگ‌ها انجام می‌شود، خود لذتی وصف‌ناپذیر دارد.

در دشت‌های وسیع و خاک‌های حاصلخیز که از باران سیراب شده‌اند، گیاه دیگری به نام «خُورو» به وفور یافت می‌شود. برگ‌های ضخیم و آب‌دار این گیاه، طعمی ترش و مطبوع دارد که در هوای رو به گرمی بهار، بسیار دلچسب است. خورو را معمولاً به صورت خام یا بشکل آب‌پز شده همراه با ماست استفاده می‌کنند که طعمی بدیع و محبوب دارد.

 

در حاشیه جویبارهای فصلی و نقاط مرطوب‌تر، «لمخو» یا همان پنیرک خودرو می‌روید. مردم لارستان از لمخو بیشتر به دلیل خواص دارویی و التیام‌بخشی آن استفاده می‌کنند.

در کنار این گیاهان بومی، گونه‌های آشناتری مانند «اسفناج» و «تره تیزک» (شاهی) نیز به صورت خودرو در دامن کوه‌ها و دشت‌ها می‌رویند. اسفناج کوهی با برگ‌های پهن‌تر و طعمی قوی‌تر از نوع زراعی، یکی از پرطرفدارترین سبزی‌های خودرو است که برای پخت انواع کوکو، آش و خورشت به کار می‌رود. تره تیزک نیز با طعم تند و تیز خود، چاشنی عالی برای غذاهای خانگی است.

بابونه، این گل زیبا و پرخاصیت، دیگر موهبت باران‌های بهاری است که دشت‌های لارستان را به فرشی از ستاره‌های سفید و زرد تبدیل می‌کند. مردم محلی، غنچه‌های معطر بابونه را با دستان خود می‌چینند و پس از خشک کردن، برای تهیه دمنوشی آرامش‌بخش و پرخاصیت در طول سال از آن استفاده می‌کنند. عطر بابونه در فضای دشت، همراه با نسیم بهاری، دل هر بیننده‌ای را می‌رباید.

یکی دیگر از گیاهان محبوب و کمیاب در این منطقه، «سَمَسیل» است که بیشتر در دشت‌ها می‌روید.

چیدن این گیاهان تنها یک فعالیت تغذیه‌ای نیست؛ بلکه یک سنت اجتماعی و فرهنگی غنی است. خانواده‌ها با هم به دشت و کوه می‌روند و ضمن گردش و تفریح، ساعاتی خوش را در کنار یکدیگر سپری کرده و خاطراتی ماندگار می‌سازند. این گردش‌های بهاری، فرصتی برای انتقال دانش سنتی شناخت گیاهان و نحوه صحیح چیدن آنها از بزرگترها به جوان‌ترها نیز هست.

 

اهمیت مصرف این گیاهان خودرو از دیدگاه تغذیه و سلامت نیز قابل توجه است. این گیاهان که کاملاً ارگانیک و عاری از هرگونه کود و سم شیمیایی هستند، سرشار از ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌های ضروری برای بدن می‌باشند. مصرف آنها در فصل بهار به پالایش بدن پس از زمستان، تقویت سیستم ایمنی و تأمین انرژی لازم برای روزهای بلند سال کمک شایانی می‌کند.

 

با این حال، این نعمت خدادادی نیازمند پاسداری و حفاظت است. چیدن بی‌رویه گیاهان و ریشه‌کن کردن آنها، به ویژه گیاهانی که سال‌ها طول می‌کشد تا رشد کنند، می‌تواند به نسل‌کشی این گونه‌های ارزشمند منجر شود. آگاه‌سازی نسل جوان در خصوص چیدن اصولی (مثلاً بریدن برگ‌ها به جای کشیدن ریشه) و خودداری از برداشت بیش از حد، مسئولیتی است که بر عهده همه دوستداران طبیعت و فرهنگ این سرزمین قرار دارد.

به هر سو که بنگریم، این باران بهاری که به فضل الهی بر لارستان بارید، سبزه و حیات را به ارمغان آورد و فرصتی دوباره برای پیوند انسان با طبیعت و زنده‌نگه‌داشتن آیین‌های کهن فراهم کرد. شاید بهتر باشد این روزها، سبدی برداریم و راهی دشت و کوه شویم، نه تنها برای چیدن این همه برکت و رنگین کردن سفره، که برای درک عمیق‌تر این پیوند ناگسستنی و سپاس‌گزاری بابت این همه نعمت بی‌بدیل. باشد که این آیین‌های ارزشمند و این مواهب الهی برای نسل‌های آینده نیز پابرجا و جاری بماند.

ف ۱۱۰