سیدعلی مومن؛ از سفر به فرانسه و هنر مفهومی می گوید

جانباز هنرمند لارستانی که با الهام از دفاع مقدس به خلق آثاری از شهدا، علما و شخصیت‌های برجسته انقلاب اسلامی پرداخته است، اعتقاد دارد که هنرمند متعهد باید مخاطب را با حقیقت باطنی هنر آشنا کند.

به گزارش میلادلارستان وبه نقل از تسنیم « مایه اصلی هنر این درد غربت است، غربت آدمی که با خطاب اهبطوا از دریای جوار، بدین کرانه تشنه فرو افتاده است تا تشنگی عشق  را در یابد». این تعریف سید شهیدان اهل قلم از هنر را امروز می‌توان در آثار بسیاری از هنرمندان یافت اما آنکه خود از قافله هنرمندان حقیقی جامانده باشد، بهتر می‌تواند درد غربت و تشنگی عشق را به تصویر بکشد.

سید علی مومن، هنرمند جانباز لارستانی هرچند از کودکی و از زمانی که خود را شناخته با قلم‌مو و بوم آشنایی داشته اما امروز نوع نگاه هنری خود را مدیون زمان رزمندگی خود می‌داند و آمده است که «ما رایت الا جمیلا» را که در صحنه‌های نبرد دیده به تصویر بکشد.

وی درباره این نوع نگاه در آثار هنری‌اش می‌گوید: « نگاه هنری من حاصل سال‌های زمان رزمندگی من است، برخی به من می‌گویند که چگونه یک تخریب‌چی می‌تواند هنرمند شود در صورتی که پاسخ من به همه آنها این است که دید من به جبهه و آن فضای خشن جنگ نگاهی هنری بود».

مومن روح و تعهد هنر را در این می‌بیند که مخاطب را با سیرت هنر آشنا کند یعنی  اثر هنری علاوه بر اینکه سواد و ذوق بصری مخاطب را بالا ببرد باید سبب شود که مخاطب سیرت هنر را نیز ببیند و با آن سیرت خود را صیقل دهد. به دید وی هنری که این ویژگی را داشته باشد می‌تواند ماندگار باشد.

این جانباز هنرمندان لارستانی بر اصالت محتوا در هنر قائل است و می‌گوید: « در پس هر هنری باید اندیشه و فلسفه‌ای وجود داشته باشد و این اندیشه و فلسفه است که به صورت و فرم هنر جان می‌دهد».

این دید وی سبب شده که هنر مفهومی را انتخاب کند، چراکه هنر مفهومی گونه‌ای از هنرهای تجسمی است که در آن مفهوم یا ایده موجود در اثر، بر زیبایی‌شناسی معمول و مواد به‌کار رفته برای خلق آن اولویت دارد.

مومن درباره انتخاب این سبک هنر می‌افزاید: « زمانی به فرانسه مسافرت کردم و در آنجا پس از دیدن آثار نقاشان بزرگ به این نتیجه رسیدم که باید کاری متفاوت از قبل انجام دهم. احساس کردم که مسیر را اشتباه رفتم و آثارم نشان دهنده هویت ایرانی اسلامی و آنچه برای آن سال‌ها جنگیده بودم، نبود.

کاری که نشان دهنده هویت اسلامی ایرانی باشد و نشانی از دوران زمان رزمندگی‌ام داشته باشد، چراکه هنر واقعی در صحنه‌های نبرد حق علیه باطل شکل گرفته است.

پس از بازگشت از فرانسه بوم را جلو خود گذاشتم و تمام قلم‌موها را با رنگ روی آن قرار دادم. این تابلو سرآغاز هنر مفهومی من است که بعدها با نام تابلو مرگ نقاش مشهور شد. این اتفاق سرآغاز تحول زندگی هنری من بود».

یکی از ویژگی‌های آثار این هنرمند جانباز لارستانی استفاده از تم خاک در آثارش است، درباره علت این انتخاب چنین می‌گوید: « به علت علاقه‌ای که به شهر خود دارم، تصمیم گرفتم که آثارم نمایی از شهر لار نیز داشته باشد به همین دلیل زمینه رنگ خاک را برای آثارم برگزیدم چراکه شهر لار به دلیل اقلیم ویژه‌ای که دارد به شهر خاک معروف است».

سیدعلی مومن درباره شروع کارش با هنر مفهومی می‌افزاید: «موضوع آثارم را تغییر ندادم و همان مسائل عاشورایی و جنگ را با زبان هنر مفهومی به روی بوم قرار دادم و پس از مدتی کار به تدریج تجربه کسب کردم. حساسیت خاصی در ایجاد کارهایم دارم به همین دلیل اغلب با وضو کار می‌کنم و حتی برای رنگی خاکی اثر از خاک شلمچه استفاده می‌کنم».

هنر مفهومی که نوعی جدید از هنر است از مواد مختلف ترکیب شده و به عبارتی می‌توان آن را ماحصل تمامی مکتب‌ها دانست به همین دلیل این جانباز هنرمند لارستانی از انواع مواد نظیر خاک، چسب چوب، پارچه و هر چیز دیگری که در خلق آثارش کمک کند، استفاده می‌کند.

این نوع سبک به هنرمندان مفهوم‌گرا امکان می‌دهد که هر موضوعی را آزادانه و بدون در نظر گرفتن فرم خاصی نقاشی کنند.

سید علی مومن بهترین انگیزه یک هنرمند را باور قلبی و ایمان می‌داند و معتقد است هنرمند متعهد باید آنچه را به تصویر درمی‌آورد خود ابتدا تجربه کرده باشد، به همین دلیل آثاری که درباره جنگ می‌کشد را با حسی متفاوت از دیگر آثارش خلق می‌کند.

این هنرمند جانباز لارستانی در این باره می‌گوید: «من از زمان جنگ به حقیقت باطنی هنر پی بردم به همین دلیال هر وقت که در خلق اثری به بن بست می‌رسم ذهن را به زمان جنگ و رخدادهای ان معطوف می‌کنم و همین امر سبب می‌شود که ایده‌های بسیاری به ذهنم خطور کند».

با وجود اینکه سال‌ها از زمان عاشورا و واقعه کربلا گذشته است اما هنوز بسیاری از هنرمندان به خلق آثاری با این موضوع می‌پردازند، اما نکته در چگونگی خلق اثر است که با وجود گذشت سال‌ها باز هم تازگی داشته باشد و بتواند پیام عاشورا به نسل جوان منتقل کند.

سید علی مومن دراین باره هم به جنگ و دفاع مقدس گریز می‌زند و می‌گوید:« عاشورای جنگ ذهنیت مرا به عاشورای امام حسین (ع) نزدیک می‌کند و در واقع هم هنرمند و هم مخاطب آثار هنری باید به وسیله هنر به یک ثبات برسند تا هنری ایجاد وفهمیده شود و دوران رزمندگی من این ثبات را به من داده است».

از هنرمند جانباز لارستانی آثار بسیاری برجای مانده است که مجموعه آثارشان در کتاب «مناظری از بهشت» گردآوری شده است و کتاب مراحل چاپ را می‌گذراند. این کتاب یک کار جمعی از آثار سید علی مومن، مهدی باقرنژاد و نادر لادنی است که در سه بخش نقاشی، تصویرسازی و خوشنویسی به معرفی شهدا و شخصیت‌های برجسته انقلاب اسلامی پرداخته است.

آخرین اثر سید علی مومن تابلویی با موضوع انتظار با نام «یالثارات الحسین» است که ثانیه ساعتی بر روی بوم قرار گرفته و انتظار را نشان می‌دهد.

عکس: آرشیو