در نشست نقد و بررسی کتاب «سواحل خلیج‌فارس»

دکتر وثوقی مطرح کرد:رابطه ترجمه نادرست و لطمه دیدن حاکمیت ایران در منطقه

نشست نقد و بررسی کتاب «سواحل ایرانی خلیج فارس» با سخنرانی دکتر محمدباقر وثوقی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، دکتر فرج الله احمدی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، دکتر عبدالرسول خیراندیش، عضو هیات علمی دانشگاه شیراز و مولف کتاب و مرتضی هاشمی‌پور در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار شد.
در این نشست محمدباقر وثوقی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران در سخنانی اظهار داشت: دقتی که خیراندیش(مترجم) در ترجمه اثر لوریمر داشته و ضعف آن را برطرف کرده به دلیل اشرافی است که به منطقه و جغرافیای آن دارد. در ترجمه کلمات و مناطق مربوط به خلیج فارس باید دقت و آگاهی زیادی به کار گرفته شود زیرا ترجمه نادرست یک کلمه می‌تواند به ضرر حاکمیت ما در منطقه منجر شود.

محمدباقر وثوقی گفت: به دلیل حساسیتی که درباره منطقه خلیج‌فارس وجود دارد، تمام این منطقه دارای اهمیت ویژه‌ای است بنابراین در ترجمه کلمات و مناطق مربوط به آن باید دقت و آگاهی زیادی به کار گرفته شود، زیرا ترجمه نادرست یک کلمه می‌تواند به ضرر حاکمیت ما در منطقه منجر شود. دقتی که خیراندیش در ترجمه اثر گوردون لوریمر داشته، به دلیل اشرافی است که به منطقه و جغرافیای آن دارد.

وی افزود: ما نمی‌توانیم یک متن جغرافیایی را ترجمه کنیم که چندان به آن آگاهی نداریم و پستی و بلندی‌های آن را نمی‌شناسیم. از این رو در این ترجمه امتیاز برجسته‌ای که مترجم دارد، تسلط بر جغرافیای منطقه و ریزه کاری‌ها و انحراف‌های جزیی در اثر لوریمر است که آنها را به درستی تشخیص داده است. یکی از ویژگی‌های مهم و بارز مترجم این است که در تحقیقات تاریخی به مساله مفاهیم اهمیت بسیاری می‌دهد و در این اثر نیز خیراندیش مفاهیمی که در صفحات پایانی کتاب گنجانده، ترجمه واژه‌ها و مفاهیم اداری و سیاسی است.

این عضو هیات علمی دانشگاه تهران ادامه داد: با وجود این که صفحاتی از ترجمه به مفاهیم جغرافیایی و بومی اختصاص داده شده، با افسوس می‌گویم کاش خیراندیش صفحات بیشتری را به بخش مفاهیم اختصاص می‌داد. اهمیت این مفاهیم از این لحاظ آشکار می‌شود که بدانیم این واژه‌ها با گذر زمان برای حاکمیت ما بر منطقه خلیج‌فارس بار معنایی خاصی دارند. ارزش یکی از این مفاهیم که در عصر قاجار متداول بود مساله اجاره‌داری یا ضابطی است که در سیستم اداری قاجار یک امر مالی به شمار می‌آمد، در حالی که لوریمر در این کتاب ضابط را به عنوان فرماندار می‌گیرد و همین استنباط برای ما در جزایر تنب بزرگ، کوچک و ابوموسی مساله درست کرده است.

وثوقی اظهار کرد: بخش مهمی از روسای قبایل جنوب به عنوان ضابطین دستگاه‌های اداری عصر قاجار کار می‌کردند. باز هم تاکید می‌کنم ضابطی یک امر مالی است و حکومتی نیست اما متاسفانه به دلیل تسلط نداشتن بر مفاهیم تاریخی و بومی، کنسول انگلیس، رئیس قبیله را به عنوان حاکم دیده و اینجاست که یک وجهی از مالکیت در آن دیده شده است. این نوع نگاه موجب به وجود آمدن مسائلی برای ما شده است. در حالی که باید گفت رئیس قبیله به عنوان ضابط در سیستم مالی ایفای نقش می‌کند و حاکم به شمار نمی‌آید. همچنین امام مسقط به هیچ وجه حاکم بندرعباس نبوده و قرارداد آن نیز موجود است که مالیات پرداخت می‌کرده است.

به گزارش میلادلارستان و به نقل از خبرگزاری کتاب ایران وی عنوان کرد: زمانی که فردی هم به حوزه تاریخ و هم جغرافیا تسلط دارد می‌تواند این امور را ببیند ضمن اینکه قبلا اشاره کردم تسلط به مسائل بومی منطقه نیز مهم است. خیراندیش با توانمندی که دارد ریزه‌کاری‌ها در ترجمه را رعایت کرده، زیرا یکی از ضعف‌های متن لوریمر این است که مفاهیم اداری را بدون حساسیت و رعایت مرزبندی‌ها در کتابش چیده است.