استقرار صنایع پائین دستی پتروشیمی در لارستان

صنایع نفت به دو حوزه بالا دستی و پایین دستی تقسیم می‌شوند. صنایع بالادستی نفت شامل اکتشاف, استخراج و بهره برداری نفت خام می‌شود.صنایعی که از محصولات پتروشیمی و یا تولیدات پالایشگاه های نفت به عنوان مواد اولیه استفاده می نماید ،صنایع پایین دستی پتروشیمی شناخته می شوند.

پتروشیمی از دو کلمه پترو (petroleum =نفت) و شیمی(chemistry) تشکیل شده و به معنای شیمی نفت است. به عبارت دیگر پتروشیمی در مورد تبدیل فراورده‌های نفتی به محصولات پر مصرف بحث می‌کند. بر حسب تعریف ، صنایع پتروشیمی به صنایعی اطلاق میشود که در آنها هیدروکربنهای موجود در نفت خام یا گاز طبیعی به محصولات شیمیایی تبدیل می‌گردند.

امروزه پتروشیمی ، صنعتی بسیار گسترده و با فن شناسی پیچیده و فراورده های متنوع می‌باشد و در حال حاضر ، شماره محصولات پتروشیمی به هزارها می‌رسد.

از جمله این محصولات که همگی از مواد اولیه هیدروکربنی و طی یک رشته عملیات فیزیک- شیمیایی بدست می‌آیند، می‌توان انواع کودهای شیمیایی ، برخی از اسیدها ، بازها و نمک ها ، منومرها و پلیمرها ، ترکیبات آروماتیک و مواد واسطه و بسیاری از صنایع شیمیایی دیگر را نام برد.

اهمیت محصولات پتروشیمی کاملا روشن است. فقط کافی است توجه شود که تولید محصولات کشاورزی ، تولید پارچه وپوشاک ، ساخت مسکن ، تولید مواد شوینده و پاک کننده و تولید داروهای مختلف بدون استفاده از محصولات پتروشیمی ، هرگز کفاف نیازهای رو به افزایش جمعیت جهان را نخواهد داد و مطمئنا بدون آنها زندگی بشر در ابعاد گوناگون ، به‌کلی مختل خواهد شد ازجمله مزیت‌های توسعه صنایع پایین دستی پتروشیمی را می توان فعالیت کمتر، سرمایه‌گذاری کمتر، ارزش افزوده بالاتر ، اشتغالزایی بیشتر ، تنوع بیشتر محصولات و مخاطرات کمتر نسبت به صنایع بالادستی پتروشیمی ، برشمرد. صنایع پتروشیمی از جمله صنایع مادر تلقی می‌شود و توسعه اقتصادی کشور را در زمینه‌های مختلف صنعتی و کشاورزی فراهم می‌آوردوبا توجه به اینکه گسترش این صنایع و کاهش واردات و افزایش صدور محصولات پتروشیمی مورد تاکید دولت است، اهمیت این رشته آشکار می‌شود.

می توان صنایع پائین دستی پتروشیمی رابه چند دسته زیر تقسیم بندی نمود:

صنایع لاستیک

در چرخه تولید نفت خام و گاز طبیعی‌ تا تبدیل آن به کالا‌های مصرفی تولید شده، ‌فرآیند‌های شیمیایی‌ و پتروشیمیایی‌‌ متعددی‌ بر روی‌ ‌‌این مواد ‌‌صورت می‌پذیرد.

صنایع پلاستیک – صنایع رنگ و رزین – صنایع تولید الیاف مصنوعی – صنایع چسب – صنایع تولید مواد نساجی ورنگهای نساجی – صنایع تولید روغنهای صنعتی وموتور- صنایع تولیدسموم سنتز وفرمولاسیون – صنعت تولید پودرهای قالبگیری – صنعت شوینده های بهداشتی. ‌‌هر اندازه‌ تکنولوژی‌ تولید و فرآوری‌ پیچیده‌تر بوده و ماده‌ تولیدی‌‌ به مرحله‌‌ نهایی بازار مصرفی‌‌ نزدیکتر باشد،‌ ارزش‌ افزودة‌ بیشتری را به دنبال‌ دارد. از این رو ‌‌می‌توان محصولات‌‌ پتروشیمی‌‌ را به دو دسته‌ تقسیم‌ نمود:

١ -دسته اول،‌ مواد پایین‌‌دستی‌ هستند‌ که به بازار‌ نزدیکتر هستند و ارزش‌ افزوده‌ بالایی را همراه‌‌ دارند.‌ ‌نمونه این مواد, پلیمر‌‌های مهندسی است که به دلیل‌‌ شکل خاص تولید و کاربرد ویژه، ‌گران‌قیمت‌تر بوده و ‌دارای ارزش افزوده بالا‌تر ‌نسبت به دیگر‌ مواد پلیمری‌‌ می‌باشند.

٢- دسته دیگر‌ محصولات‌ پتروشیمی، ‌مواد پایه‌ای‌ هستند که‌ ‌مواد حد واسط ‌و خوراک‌ واحد‌های پایین‌دستی را ‌تشکیل‌ می‌دهند.

امروزه, کشورهای مختلف جهان براساس موقعیت و امکانات خود, از جمله دستیابی به دانش فنی, مواد اولیه و منابع نفت و گاز ارزان, در زمینه‌های خاصی از پتروشیمی از جمله تولید مواد پایه و یا پایین‌دستی سرمایه‌گذاری می‌کنند. در این حوزه از صنعت نیز همانند حوزه‌های دیگر صنعت, کشورهای پیشرفته به‌دلیل توانمندی‌های مدیریتی و تکنولوژیک, تولید مواد پایین‌دستی با ارزش افزوده بالا را برای خود انتخاب نموده و تولید مواد پایه با ارزش افزود‌ه کمتر را به کشورهای در حال توسعه واگذار نموده‌اند.

اقدامات ذیل جهت توسعه این صنعت پیشنهاد می گردد:

اولویت بخشی به فعالیت‌های پایین‌دستی در کنار فعالیت‌های بالادستی،

بهبود کیفیت و بهینه‌سازی تکنولوژی‌های تولید

حذف رانت موجود در توزیع فرآورده‌های پتروشیمی در کشور

عدم تبعیض در اعطای خوراک کارخانجات

تعهد در تحویل به موقع خوراک(برای جلوگیری از اختلالات در فرآیند تولید سرمایه‌گذاران)

عدم اعطای مجوز تولید مازاد به تقاضا به واحدهای جدید

تنظیم برنامه فروش مجتمع‌ها با توجه به نیازهای فصلی بازار

تسهیل در صدور مجوز تولید برای محصولاتی که بازار با کمبود بودجه مواجه است،

شناسایی خوشه‌های صنعتی و توانایی هر استان کشور برای احداث واحدهای صنایع پایین دستی

استفاده از تکنولوژی‌‌های‌ روز ‌‌و مناسب‌ ‌و سرمایه‌گذاری‌ در جهت‌ ‌تولید مواد پایین‌دستی پتروشیمی.

و اما لارستان:

بازهم این شهرستان، به دلیل موقیت فوق العاده ویژه اش می تواند از جمله شهرهایی در کشور باشد که بتواند خود را به قطب تولید و صنایع پائین دستی پتروشیمی کند.

* چرا که شهرستان لارستان با توجه به نزدیکی اش به مناطق نفت و گاز خیز، در دسترسی به مواد اولیه دارای کمترین هزینه و مشکل است.

* با توجه به مراودت جمع کثیری از مردم این منطقه به کشورهای حوزه خلیج فارس، امکان جذب سرمایه های خارجی با کمی همکاری و تلاش مسئولین بخوبی در آن میسر است.

* امکان صادرات کالاهای تولید شده از طریق فرودگاه بین المللی لارستان و شهرهای بندری همسایه مثل: بندرعباس، بندر خمیر، بندرلنگه و غیره در کوتاه ترین زمان امکان پذیر است.