ضرب‌المثل ها(11)

 تنور ضرب‌المثل‌ها، كنايات و اصطلاحات اصيل و قديمي لاري، پيش بي‌بي هميشه گرمه و هيچ‌وقت سرد نمي‌شه چرا كه بي‌بي حرف‌ها، نصيحت‌ها، دعاها، ايما و اشارات خودشو بدون استفاده از ضرب‌المثل، كنايه و اصطلاح به شنونده ارائه نمي‌ده. هر وقت پاي صحبت بي‌بي مي‌شينيم چندتا از اين گفته‌هاي شيرين‌تر از عسل بي‌بي رو مي‌تونم يادداشت كرده و به شما تقديم كنم.

قِرِ خُمو، والوئِه خُمو اَدِدائي!
افاده‌هاي خودمان را به خودمان
در معني به كسي مي‌گويند كه به خاطر حمايت‌ها و تلاش‌هاي ديگري به مقامي رسيده اما به جاي تشكر و قدرداني، مغرورانه به آنها تكبر مي‌فروشد.
***
وَ بَل چُنْدَه تَبينِم (كنايه است)
كسي كه بر اثر به دست آوردن مال و ثروت يا پست و مقام مغرور مي‌شود و ديگران را فراموش كند.
يعني منتظر روزهاي نداري و بي‌چيزي باش كه در آن هنگام تو را شماتت خواهم كرد و روزهايي كه مغرور بودي به يادت مي‌آورم.
***
و دُزِه خدا، زندَهِ (كنايه است)
دزد خدا زنده است.
كنايه از اين است كه بسيار آسيب‌پذير و ضعيف و ناتوان است.
***
از جا اَدَر چِده!
جايگاه خود را فراموش كرده است.
كسي كه موقعيت گذشته خود را فراموش كرده و بسيار مغرور شده است.
***
مگه دَسُّت و ناخُم اَبُئِس؟
مگر ناخن در دستت فرو مي‌رفت مگر دستت زخمي مي‌شد؟
وقتي كسي از عهده كاري برآيد ولي از انجام آن كوتاهي كند ، مضايقه نمودن در انجام كار براي ديگران.
***
آينه، مُحتاج خاكستر نِبو
آينه، محتاج خاكستر نشود.
در گذشته لكه‌ها و كثيفي آينه را با ماليدن خاكستر بر سطح آن و سپس با كشيدن دستمال پاكيزه مي‌كردند تا بتوانند به وضوح خود را در ان ببينند.
يعني خاكستر تيره،‌روشنايي را به آينه برمي‌گرداند.
در معني به شخص بي‌نياز و توانمندي گفته مي شود كه به دلايلي به چيز بي‌ارزش يا به افراد زيردست خود نياز پيدا مي‌كند.
***
خُمو تَهْرَم، اُرمامو شِري
خودمان تلخ هستيم خرمايمان شيرين است.
در معني به افرادي گفته مي‌شود كه به خاطر مال و ثروت و يا پست و مقام ديگران به آنها نزديك مي‌شوند نه به خاطر خود آن شخص.