افشاگری‌های جدید درباره فاجعه مرگبار منا

 رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت هلال احمر جمهوری اسلامی درباره نقش سعودی‌ها در بروز فاجعه منا گفت، اگر نگوییم نقشه‌ای درکار بوده، می‌توان گفت در کنترل و

هدایت جمعیت انبوه حجاج مدیریت درستی وجود نداشت.

سید علی مرعشی،  در گفت‌وگو با برنامه «من طهران» شبکه خبری العالم در پاسخ به اینکه این اولین بار است که سعودی‌ها حجاج ایرانی را وارد خیابان ۲۰۴ کردند و به آن‌ها اجازه ورود به دیگر خیابان‌ها را ندادند، آیا این رفتار سعودی‌ها نشان نمی‌دهد که آن‌ها از قبل نقشه‌ای برای کشتار حجاج ایرانی طراحی کرده بودند، گفت: اگر نخواهیم بگوییم نقشه‌ای در کار بوده است، حداقل می‌توانیم بگوییم که سوء مدیریت سعودی‌ها فاجعه منا را آفرید.

وی افزود: اولین روز رمی جمرات شلوغ‌ترین روز این مراسم عبادی است و سعودی‌ها در‌‌ همان روز به حجاج ایرانی اجازه فقط ورود به خیابان ۲۰۴ را دادند و مسأله دیگر آنکه در انتهای خیابان ۲۰۴ خیابان ۲۳۳ وجود دارد که حجاج آفریقائی از خیابان ۲۳۳ تردد می‌کردند و جمعیتی که در خیابان‌های ۲۰۴ و ۲۳۳ تردد می‌کردند، بسیار بود و خیابانِ کم عرض ۲۳۳ کشش تردد آن همه تراکم جمعیتی را نداشت. مسأله دیگر اینکه متوسط عمر اکثر حجاج ایرانی بالاو گرما نیز طاقت فرسا و توانایی جسمی آن‌ها کاهش یافته بود.

وی درباره لحظات و ساعات اولیه فاجعه منا بیان کرد: ساعت ۴۵: ۰۸ صبح روز ۱۰ ذی الحجه در مرکز پزشکی منا بودیم و همکاران ما از داخل خیابان ۲۰۴ اطلاع دادند که حادثه اتفاق افتاده است. هر ساله تیم پزشکی ما متشکل از تعدادی افراد باسابقه است و امسال ۲۵ یا ۲۶ نفر از این افراد به همراه روحانی مرکز پزشکی حج در‌‌ همان خیابان ۲۰۴ بودند که از‌‌ همان محل بلافاصله با تماس گرفتند و وقوع حادثه را گزارش دادند و اعلام کردند که تعدادی از زائران جانشان را از دست دادند.

مرعشی گفت: ابتدا از ورود آمبولانس به محل حادثه جلوگیری می‌شد و حتی به نیروهای ما که کاور هلال احمر داشتند، اجازه ورود به محل داده نشد. امدادگران ما در ساعات اولیه اجساد را با پلاکارد شناسائی و اسامی آن‌ها را تلفنی به ما اعلام می‌کردند و در‌‌ همان ساعات اولیه مشخص شد، ۷۰ نفر از حجاج ایرانی جان خود را از دست داده‌اند. امدادگران در گزارش‌های خود اعلام می‌کردند که اجساد روی هم افتاده و تعدادی از حجاج در میان اجساد گیر کرده‌اند که برخی از آن‌ها به علت گرمای بسیار بیهوش شده‌اند و متأسفانه نیروهای سعودی اجازه مداخله لازم را به امدادگران ما نمی‌دادند.

رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت هلال احمر ایران افزود: همه ۵ یا ۶ مسیر منتهی به محل رمی جمرات آن روز باز بود ولی نیروهای سعودی از ورود حجاج به راه‌های دیگرجلوگیری می‌کردند و تمام جمعیت حجاج ایرانی را به سوی خیابان ۲۰۴ سوق می‌دادند، در حالی که جمعیت بسیار اندکی در خیابانی دیگر به نام سوق العرب تردد می‌کرد و این امکان وجود داشت که حجاج را به این خیابان هدایت کرد و اتاق فرماندهی با کنترل دوربین‌ها می‌توانست فشار جمعیت را کاهش دهد و سعودی‌ها به جای اینکه انتهای خیابان ۲۰۴ را مسدود کنند، می‌توانستند ابتدای این خیابان را مسدود و از ورود جمعیت به این خیابان جلوگیری کنند.

وی درباره سهل انگاری های سعودی‌ها درفاجعه منا گفت: به نظر من، اولین مورد کوتاهی سعودی‌ها در تأمین امنیت حجاج کوتاهی مسئولان اتاق فرماندهی در ابلاغ مسأله افزایش بسیار تراکم جمعیتی در خیابان‌های ۲۰۴ و ۲۳۳ است و اجازه نمی‌دادند، جمعیت حجاج بیش از حد افزایش یابد و حجاج را به خیابان‌های مجاور هدایت می‌کردند. بالگردهایی هم که پیوسته پرواز می‌کردند، می‌توانستند وقوع فاجعه را ابلاغ کنند.

وی با بیان اینکه نیروهای سعودی حاضر در محل فاجعه بودند، امدادگر نبودند، بلکه سربازهای جوان بی‌تجربه و فاقد تجربه در مدیریت بحران بودند، خاطرنشان کرد: آن‌ها در ساعات اولیه هیچ عکس العملی نداشتند، حتی به امدادگران ایرانی اجازه دخالت نمی‌دادند و نیروهای امدادی را بازداشت نیز کردند و مسئولان سازمان حج و زیارت ایران نیز در محل فاجعه حضور داشتند که نیروهای سعودی آن عزیزان را هم بازداشت کردند.

مرعشی افزود: نیروهای سعودی اجازه مداخله درمانی نمی‌دادند. خیلی از حجاج ایرانی، به علت جلوگیری سعودی‌ها از دخالت درمانی امدادگران ایرانی جان باختند، این حجاج بالقوه می‌توانستند نجات پیدا کنند. درصد بالای جان باختگان در مقایسه با درصد اندک مصدومان فاجعه منا نشان می‌دهد که نیروهای سعودی اقدام لازم برای نجات مصدومین انجام نداده‌اند و مصدومین جان خود را از دست داده‌اند.

رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت هلال احمرجمهوری اسلامی درباره سرعت رسیدن امدادگران سعودی به محل از زمان آغاز فاجعه منا گفت: تیم پزشکی ایران اولین تیم پزشکی بود که خود را به محل فاجعه رساند و ما با آمبولانس‌های خودمان ۵۰۰ تا ۶۰۰ مصدوم را به بیمارستان‌های منا منتقل کردیم و امدادگران سعودی یکی دو ساعت بعد فعالیت خود را در محل فاجعه آغاز کرد.

وی تأکید کرد: درشرایطی که فاصله ما به صحنه حادثه بیشتر از بیمارستان‌های منا بود، نیروهای ما در یک زمان چهار پنج دقیقه‌ای در صحنه حاضر شدند؛ طبیعتا برای سعودی‌ها حضور در صحنه خیلی راحت‌تر بود ولی زمانی بیش از یک ساعت طول کشید تا آمبولانس‌‌هایشان وارد معرکه شدند. ضمن اینکه این گنجایش بیمارستان‌های آن‌ها کم بود و مدیریت صحیحی برای تخلیه مصدومین از بیمارستان‌های منا به مکه وجود نداشت و بیمارستان‌ها با کمبود امکانات اولیه روبه رو شدند و کاملا واضح بود.

وی افزود: این در حالی است که توجه به اینکه دیدیم امکانات وجود ندارد و حجم مصدومین بیش از توان بیمارستان‌های آنهاست و از طرفی کادر درمانشان هم کادر مجرب مبارزه با این بحران نبود، بلافاصله مجروحان خودمان را به بیمارستان خودمان در منا و از آنجا به بیمارستانمان در مکه تخلیه کردیم. ما ۱۱۰ مجروح خودمان را بلافاصله در بیمارستان‌های مکه – هم بیمارستان جمعیت هلال احمر در مکه و هم بیمارستان‌های ملک عبدالله و ملک فیصل و نور- بستری و از خدمات آن بیمارستان‌ها استفاده کردیم.

مرعشی درباره علت بالا بدون تلفات حجاج ایرانی بیان کرد: تعداد کاروان‌های ما در زمان حادثه در کانون این حادثه بیشتر از سایرین بوده؛ ضمن اینکه از کشورهای افریقایی هم در خیابان محل حادثه حضور داشتند و تعداد کشته شدگان آن‌ها هم کم نیست.

وی درباره محل نگهداری اجساد گفت: مکه مکرمه سردخانه‌ای به نام معیصم با ۹۲۰ کشوی سردخانه‌ای استاندارد برای نگهداری اجساد دارد. اما آن‌ها برای نگهداری اجساد از سالن‌های تشریح این سردخانه هم استفاده می‌کردند. درجه حرارت این سالن‌ها زیر صفر نبود. جنازه‌ها را به سردخانه طائف و جده هم منتقل کرده بود. گنجایش سردخانه جده هم ۳۰۰ جسد بود که آنجا هم پر شده بود و به ناچار از کانتینر‌ها استفاده کرده بودند و لذا زمان شناسایی طول کشید.

مرعشی افزود: درجه خود این کانتینر‌ها زیر صفر نبود و حجم زیادی از اجساد هم داخل این کانتینر‌ها بود. تخمین اینکه چه تعداد از اجساد داخل این کانتینر‌ها هست مشکل بود، چون اجازه شناسایی اجساد داخل کانتینر داده نمی‌شد و به همین دلیل رقم درستی نمی‌شد مطرح کرد؛ اما در اینکه این کانتینر‌ها مخصوص نگهداری جسد و مطابق شرایط استاندارد نبود، شکی نیست.