از سد «لار» چه می‌دانید؟!

یکی از آثار نیاکان منطقه لارستان کهن، «سدّ لار» است که یادگار حضرت آیت الله سید علی اصغر موسوی لاری (ره) می باشد.

این سد بزرگترین سد منطقه لارستان کهن محسوب می شود که آب رودخانه کونز پشت آن جمع می شود. سد در بخش غربیِ شهر لار قرار گرفته، و یکی از راه های رفتن به طرف این سد از طریق جاده لار- گراش است؛ از طرف غرب به صحرای دشتو و از سمت شمال، به صحرای اناغ و شهر قدیم ارتباط دارد.

ویژگی‌های فنی سد لار:

طول این سد قدیمی، در قسمت پایین ۳۶ متر و در قسمت بالا و تاج سد ۸۸ متر است. کلّ ارتفاع سد ۲۱ متر است که ۷ متر آن شالوده و ۱۴ متر دیواره سد است.

سد لار دارای سه دریچه اصلی است: ۱ ـ یک دریچه روی زمین با ابعاد ۲*۱ متر قرار دارد و احتمالاً به مرور زمان در زیر خاک مدفون شده است. ۲ ـ دریچه ‌های وسط کمر سد. ۳ ـ دو دریچه در قسمت بالا.

سد لار از ۴ ستون (قطعه) ۲۰ متری تشکیل شده و دارای دو تونل عرضی و دو تونل طولی است.

سد در سال ۱۳۲۷ ساخته شده و ساخت آن حدود سه سال طول کشیده است. هزینه‌ی ساخت آن بالغ بر ۴۰۰ هزار تومان بوده که ۲۰۰ هزار تومان یعنی نیمی از هزینه را دولت وقت داده و نیمی دیگر را مردم متقبل شده‌اند. این نشان می‌دهد که مردم لارستان از زمان‌های گذشته خیّر و سخاوتمند بوده و در جهت رضای خدا و کارهای عام المنفعه همواره پیشقدم بوده‌اند.

سد لار توسط غلامرضا پهلوی برادر محمدرضا پهلوی کلنگ‌زنی شده که در مراسم آن، آقایان عبدالرحمان فرامرزی نماینده‌ی وقت لارستان بزرگ (شامل بندرلنگه، گاوبندی، بستک، لامرد، مهر، خنج و گراش و اوز) در مجلس شورای ملی و سردبیر روزنامه کیهان، فریدی و فرماندار وقت، مهندس فرانسوی آن به‌ نام ”مستر دانیلی“ و کارگران زحمت‌کش، حضور داشته اند. بیشتر استادان و کارگران مشغول احداث سد، تبریزی و از نیروهایی بوده اند که در شهر تبریز علیه دولت آن زمان قیام کرده بودند، و دولت آنان را با خانواده به لارستان و شهر لار تبعید کرده بود. علاوه بر استادان و کارگران تبریزی که تعدادشان زیاد بوده است در بین آنها حدود ۵۰ تن استادان و کارگران لاری و حدود ۳۰ تن هم کارگران گراشی بوده‌اند.

محل اسکان غیر بومی‌ها در کاروانسرا و حسینیه حاج غلامرضا معتمد بوده است. از میان نیروهای لاری و گراشیِ سازنده سد لار، آقایان غلامرضا سعیدی نژاد، غریب دوست، آزاد و رحمت الله خرم بخت در این سال‌های بی‌خبری و گمنامی، به رحمت ایزدی پیوسته‌اند که هر کدام، کار آهنگری، حفر چاه، تهیه آهک و… را به‌عهده داشته اند. همچنین تعدادی از کارگران زحمت‌کش گراشی به تهیه بوته‌های خشک (پَچا) می‌پرداختند که آنها هم از دنیا رفته‌اند.

از دیگر زحمتکشان می توان از حاج حسین‌ علی سعیدی نژاد و حاج آهن ‌علی حداد نژاد که هر کدام با وجود کهولت سن منبعی از دانش و تجربه و خاطره بودند و اطلاعات زیادی در این مورد داشتند.

منبع: دانشنامه آثار تاریخی لارستان