اداره‌کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای؛ حلقه مفقوده پدافند غیرعامل در لارستان

در شرایطی که اغلب مناطق هم‌تراز با لارستان از اداره‌کل مستقل راهداری برخوردارند، این شهرستان با وجود برخورداری از شاخصه‌های بی‌نظیر لجستیکی و ترانزیتی، همچنان در فقدان این نهاد حیاتی به سر می‌برد.

به گزارش میلاد لارستان، لارستان، با پیشینه تاریخی کهن و موقعیت ممتاز جغرافیایی، امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند نگاهی نوین به زیرساخت‌های راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای است. مطالبه‌ای که سال‌ها در محافل کارشناسی و میان مردم منطقه ریشه دوانده، اکنون به دغدغه‌ای جدی در حوزه پدافند غیرعامل و امنیت ملی بدل شده است. در شرایطی که اغلب مناطق هم‌تراز با لارستان از اداره‌کل مستقل راهداری برخوردارند، این شهرستان با وجود برخورداری از شاخصه‌های بی‌نظیر لجستیکی و ترانزیتی، همچنان در فقدان این نهاد حیاتی به سر می‌برد. وقوع حوادث اخیر در جنوب کشور و حمله به زیرساخت‌های جاده‌ای در هرمزگان، ضرورت تشکیل هرچه سریع‌تر این اداره‌کل را دوچندان ساخته است. این مقاله، با بررسی ابعاد مختلف این نیاز مبرم، ضمن تبیین جایگاه راهبردی لارستان، از مسئولان ذی‌صلاح می‌خواهد تا در اسرع وقت نسبت به ایجاد اداره‌کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در این منطقه اقدام عاجل نمایند.

۱. مطالبه‌ای کهنه و چندساله؛ صدای مردم لارستان

سال‌هاست که مردم شریف و مسئولان محلی لارستان، خواستار ایجاد اداره‌کل مستقل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در این شهرستان هستند. این مطالبه، نه یک درخواست تشریفاتی یا محلی، بلکه نیازی اساسی و مبتنی بر واقعیت‌های عینی منطقه است. لارستان با داشتن شبکه‌ای گسترده از راه‌های مواصلاتی، شامل محورهای اصلی و فرعی که روزانه هزاران خودروی سبک و سنگین از آن عبور می‌کنند، متأسفانه از فقدان یک مدیریت متمرکز و مجهز در حوزه راهداری رنج می‌برد. این خلأ، در فصول بارندگی و هنگام بروز سیلاب‌های فصلی که راه‌های ارتباطی این منطقه را تهدید می‌کند، بیش از پیش خود را نشان می‌دهد و گاهی منجر به قطع ارتباط چندین روستا و حتی شهرهای کوچک می‌شود.

مردم لارستان، که همواره در طول تاریخ با مشکلات راه‌های مواصلاتی دست‌وپنجه نرم کرده‌اند، اکنون به روشنی دریافته‌اند که بدون وجود یک اداره‌کل قدرتمند و مستقل، نمی‌توان به بهبود پایدار و اصولی وضعیت جاده‌ها و حمل‌ونقل امیدوار بود. این خواسته دیرینه، بارها در دیدارهای مردمی، نامه‌های رسمی به نمایندگان مجلس و حتی مصوبات شورای برنامه‌ریزی استان مطرح شده، اما همچنان در هاله‌ای از ابهام و تأخیر باقی مانده است.

۲. مقایسه‌ای ناعادلانه؛ لارستان در محرومیتی تاریخی

نکته قابل تأمل آنکه در بسیاری از مناطق کشور که دارای اداره‌کل راه و شهرسازی هستند، به موازات آن، اداره‌کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای نیز تشکیل شده است. این رویه، نشان‌دهنده عقلانیت اداری و توجه به تفکیک وظایف تخصصی در حوزه راه و ترابری است. اما در لارستان، با وجود اینکه اداره‌کل راه و شهرسازی سال‌هاست که فعالانه مشغول به خدمت است، همچنان اداره‌کل راهداری در این شهرستان شکل نگرفته است. این در حالی است که بسیاری از شهرستان‌های کشور، حتی مناطقی با جمعیت و وسعت کمتر، از این مزیت برخوردارند.

این نابرابری آشکار، نه تنها موجب نارضایتی مردم و مسئولان محلی شده، بلکه عملاً کارایی دستگاه‌های اجرایی را در مواقع بحران کاهش داده است. اداره کل راه و شهرسازی لارستان، علی‌رغم همه توانمندی‌ها و تلاش‌های شبانه‌روزی کارکنان خود، عملاً قادر نیست به تنهایی بار سنگین راهداری، نگهداری راه‌ها، ایمنی تردد و مدیریت بحران‌های جاده‌ای را به دوش بکشد. تفکیک این دو حوزه، یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است که در لارستان به فراموشی سپرده شده است.

۳. لارستان؛ منطقه لجستیک سه استان مهم و نقشی فراتر از یک شهرستان

لارستان، به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی خود در مثلث سه استان مهم هرمزگان، فارس و بوشهر، نقشی بی‌بدیل در شبکه حمل‌ونقل کشور ایفا می‌کند. این منطقه، به عنوان یک کریدور حیاتی، مسیر اتصال بنادر جنوبی (به ویژه بندرعباس و عسلویه) به مرکز و شمال کشور محسوب می‌شود. حجم بالای تردد کامیون‌های حامل کالاهای اساسی، مواد سوختی و کالاهای صادراتی و وارداتی از این مسیر، اهمیت لارستان را به عنوان یک منطقه لجستیک استراتژیک دوچندان کرده است.

اهمیت این جایگاه، در سه جنگ اخیر و تحولات منطقه‌ای به خوبی نمایان شد. در دوران دفاع مقدس، جنگ خلیج فارس و حتی در جریان تنش‌های اخیر در منطقه، لارستان به عنوان یک پشت‌جبهه امن و راهبردی، نقش مهمی در پشتیبانی از جبهه‌های جنوب و تأمین امنیت عبور و مرور کالاهای ضروری ایفا کرد. جاده‌های لارستان، در مواقع بحران، به مسیری جایگزین برای انتقال نیرو و تجهیزات بدل می‌شوند و هرگونه خلأ در مدیریت راه‌های آن، می‌تواند ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به زنجیره تأمین کشور وارد کند. با این اوصاف، چگونه می‌توان از وجود یک اداره‌کل راهداری در این نقطه حساس غافل شد؟

۴. پدافند غیرعامل و ضرورت تقویت زیرساخت‌های پشتیبانی

پدافند غیرعامل، به عنوان رویکردی برای کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی کشور در برابر تهدیدات طبیعی و انسانی، همواره بر لزوم پراکندگی، تعدد و استحکام مراکز پشتیبانی تأکید دارد. خط ساحلی جنوب کشور، به عنوان شاهرگ حیاتی اقتصاد ایران، نیازمند پشتیبانی لجستیکی قوی از پشت‌جبهه‌های مستحکم و مجهزی همچون لارستان است. ایجاد اداره‌کل راهداری در لارستان، دقیقاً در راستای تحقق همین اصل از پدافند غیرعامل است.

وجود یک اداره‌کل مستقل با تجهیزات پیشرفته راهداری، ماشین‌آلات سنگین، انبارهای شن و ماسه و نیروی انسانی متخصص در لارستان، نه تنها به بهبود روزمره راه‌ها کمک می‌کند، بلکه ظرفیت پاسخ‌گویی سریع به بحران‌های احتمالی را نیز به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. در شرایطی که تهدیدات متوجه زیرساخت‌های جاده‌ای و تونل‌های جنوب کشور است، وجود چنین پایگاهی در لارستان، می‌تواند به عنوان یک سپر دفاعی عمل کرده و از قطعی طولانی‌مدت راه‌های ارتباطی جلوگیری کند. متأسفانه، نبود این اداره‌کل، عملاً یکی از حلقه‌های کلیدی زنجیره پدافند غیرعامل در جنوب کشور را با خلأ مواجه ساخته است.

۵. درس‌آموخته‌ای از حادثه‌ای تلخ؛ تأکید بر ضرورت فوری

حادثه اخیر و حمله آمریکا به زیرساخت‌های جاده‌ای و تونل‌ها در هرمزگان و جنوب کشور، که منجر به تخریب پل‌های مهم رفت و برگشت مسیر بندرعباس به لار شد، زنگ خطری جدی برای همه دست‌اندرکاران بود. در این واقعه، اگرچه اداره‌کل راه و شهرسازی لارستان با کنش و اقدام سریع و به موقع خود، توانست تا حدی از شدت بحران بکاهد و مسیرهای جایگزین را آماده کند، اما این اقدام شجاعانه، کاشف از یک نقص اساسی بود.

به وضوح مشاهده شد که در صورت وجود اداره‌کل راهداری در لارستان، تجهیزات و ماشین‌آلات راهسازی بیشتری در اختیار منطقه قرار می‌گرفت و عملیات بازگشایی و ترمیم با سرعت و کیفیت بسیار بالاتری انجام می‌شد. کمبود ماشین‌آلات سنگین راهداری نظیر لودر، بیل‌مکانیکی، غلطک و کارخانه‌جات آسفالت در این حادثه، به خوبی نشان داد که ساختار فعلی پاسخگوی نیازهای فراتر از یک اداره شهرستانی نیست. این تجربه تلخ، به ما می‌آموزد که برای مقابله با بحران‌های احتمالی آینده، چاره‌ای جز تشکیل هرچه سریع‌تر اداره‌کل راهداری در لارستان نداریم.

۶. درخواست از مسئولان؛ اکنون زمان اقدام است

اکنون که ابعاد مختلف این نیاز مبرم به روشنی تبیین شده است، از تمامی مسئولان ذی‌صلاح در سطوح ملی و استانی تقاضا می‌شود که با عزمی جدی و نگاهی فرابخشی، موضوع ایجاد اداره‌کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در لارستان را در دستور کار فوری خود قرار دهند.

· از وزیر محترم راه و شهرسازی انتظار می‌رود که با نگاه ویژه به مناطق محروم و راهبردی، دستور تشکیل این اداره‌کل را صادر نمایند.

· از سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خواستار تسریع در فرآیندهای کارشناسی و تأمین اعتبار و تجهیزات مورد نیاز برای راه‌اندازی این اداره‌کل هستیم.

· از استاندار محترم فارس می‌خواهیم که به عنوان عالی‌ترین مقام اجرایی استان، بر این موضوع نظارت ویژه داشته و با هماهنگی دستگاه‌های ملی، موانع اداری را برطرف سازند.

· از نماینده محترم مردم لارستان در مجلس شورای اسلامی انتظار می‌رود که با پیگیری‌های مستمر و جدی در صحن مجلس و کمیسیون‌های مربوطه، این خواسته بحق مردم را به سرانجام برسانند.

· از فرماندار محترم لارستان و مدیرکل محترم راه و شهرسازی که در خط مقدم این مطالبه قرار دارند، قدردانی کرده و از آنان می‌خواهیم که با رایزنی‌های مستمر با مراکز بالادستی، زمینه تحقق این آرزوی دیرینه را فراهم آورند.

به یقین، ایجاد اداره‌کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در لارستان، نه یک امتیاز یا موهبت، که یک حق مسلم و ضرورتی غیرقابل انکار برای تأمین امنیت ملی، توسعه پایدار و پدافند غیرعامل در جنوب کشور است. امید که با همت و اراده همه مسئولان، شاهد تحقق این مهم در اسرع وقت باشیم و حلقه مفقوده پدافند غیرعامل در لارستان، جای خود را به یک ساختار توانمند و کارآمد بدهد.

ف ۱۱۰