ضرورت پاسداشت آیین‌های بومی و تشکیل دبیرخانه احیای فرهنگ لارستان

 

حمیدرضا پریدار: پایان موفقیت‌آمیز دومین جشنواره «فَسیل و اُرما» لارستان، بار دیگر نشان داد که مردم به فرهنگ، هویت و سنت‌های بومی سرزمین خود علاقه‌مندند و برای حضور در برنامه‌هایی که ریشه در زندگی و خاطرات جمعی آنان دارد، اشتیاق نشان می‌دهند. این جشنواره، افزون بر معرفی ظرفیت‌های نخل و خرما، فرصتی برای گردهمایی شهروندان و نمایش جلوه‌هایی از فرهنگ و هنر منطقه فراهم کرد؛ فرصتی که می‌تواند سرآغاز حرکتی گسترده‌تر برای احیای میراث فرهنگی لارستان باشد.

لارستان گنجینه‌ای ارزشمند از زبان، آیین‌ها، خوراک‌های محلی و رسم‌های اجتماعی دارد که بخشی از آن‌ها در گذر زمان کم‌رنگ شده‌اند. شب چله یا یلدا در لار، با خوراکی‌هایی همچون گمبوله و قابورمه و شیرینی‌ها و خوردنی‌های محلی مانند  کنگ کوفته و چنگالو، جلوه‌ای خاص از فرهنگ بومی را به نمایش می‌گذارد. همچنین مراسم عروسی، از جمله آیین «وابشو»، شیرینی‌های بهاری مانند قتلمه و زیگرو، حلوای مقراضی در ماه مبارک رمضان، فالوده محلی لار و انواع نان‌های سنتی، بخشی از میراثی هستند که حفظ و معرفی آن‌ها ضرورت دارد.

این آیین‌ها صرفاً یادگار گذشته نیستند؛ بلکه ظرفیت‌هایی زنده برای تقویت پیوندهای اجتماعی، ایجاد نشاط عمومی، تعامل میان نسل‌ها و حتی رونق گردشگری فرهنگی به شمار می‌روند. برگزاری جشنواره‌های خوراک‌های محلی، شب‌های آیینی، نمایشگاه‌های صنایع‌دستی و برنامه‌های مرتبط با مناسبت‌های سنتی می‌تواند فرهنگ بومی را از حاشیه خاطرات به متن زندگی امروز بازگرداند.

یکی از بخش‌های جالب توجه جشنواره «فَسیل و اُرما»، مسابقه مردمی صرف افعال زبان لاری بود که با استقبال حاضران روبه‌رو شد. این تجربه نشان داد که با برنامه‌هایی ساده، خلاقانه و مشارکت‌محور می‌توان زبان لاری را به فضای عمومی بازگرداند و نسل جوان را به یادگیری و استفاده از آن ترغیب کرد. گردآوری واژه‌ها و ضرب‌المثل‌ها، ثبت قصه‌های قدیمی و ضبط خاطرات سالمندان نیز می‌تواند گام‌هایی مؤثر در پاسداشت این میراث زبانی باشد.

از جشنواره‌های مقطعی تا حرکتی ماندگار

برای تداوم این مسیر، پیشنهاد می‌شود با مشارکت نهادهای فرهنگی، مسئولان، پژوهشگران، هنرمندان و فعالان اجتماعی، زمینه تشکیل «دبیرخانه احیای فرهنگ لارستان» فراهم شود. این دبیرخانه می‌تواند با تشکیل کارگروه‌های تخصصی در حوزه زبان لاری، آیین‌ها و مناسبت‌های بومی، خوراک‌های سنتی، هنرهای محلی و مشارکت نسل جوان، به شناسایی، ثبت و بازآفرینی میراث فرهنگی منطقه بپردازد و تقویمی منظم از برنامه‌ها و جشنواره‌های سالانه تدوین کند.

البته حفظ فرهنگ لارستان تنها وظیفه یک نهاد نیست؛ خانواده‌ها، مدارس، رسانه‌ها، هنرمندان و تشکل‌های مردمی نیز در این مسیر سهم مهمی دارند. ثبت تصویری و نوشتاری آیین‌ها، انتقال مهارت‌های سنتی به جوانان و فراهم کردن زمینه مشارکت مردم، می‌تواند از فراموشی بخش‌هایی از این میراث ارزشمند جلوگیری کند.

موفقیت جشنواره «فَسیل و اُرما» را باید فرصتی برای آغاز راهی تازه دانست؛ راهی که در آن نخل و خرما، زبان لاری، خوراک‌های محلی و آیین‌های کهن، جایگاهی شایسته در زندگی امروز پیدا کنند.

فرهنگ لارستان فقط یادگاری از گذشته نیست؛ سرمایه‌ای زنده است که باید آن را شناخت، پاس داشت و به نسل‌های آینده سپرد. امید است با همدلی مردم و حمایت نهادهای مسئول، پیشنهاد تشکیل دبیرخانه احیای فرهنگ لارستان به گامی عملی برای زنده نگه‌داشتن هویت فرهنگی این سرزمین تبدیل شود.

ف ۱۱۰