کاروانسراهای لارستان؛ گنجینه فراموش شده

در کتب تاریخی و در خاطرات جهانگردانی چون ابن بطوطه هنگام عبور از این منطقه از  آبادی شهرلار و عظمت  قلعه اژدها پیکر، و رونق کاروانسراها و بازار قیصریه به نیکی یاد کرده  و وفور اشجار و درختانی  چون کنار (سدر) نخل ، گز و… را از ویژگی های برجسته شهر ما در مقایسه با شهر های آن زمان دانسته اند .

هر چند امروزه لارستان را با ویژ گیهای دیگری  نسبت به سایر مناطق  میشناسند  اما نکته قابل تامل در این زمان همانا عدم پاسداری از میراث گذشتگان ماست. اگر از کاروانسراها و دیگر آثار فرهنگی واقع درمحدوده آن(که روزگاری چشم و چراغ این شهر بوده) دیدن کنید  آنچه مشاهده خواهید کرد جز تاسف و ناراحتی چیز دیگری نخواهد بود.

 کاروانسراهای گلشن و نو از جمله آنهاست مکان هایی که می بایست هم عامل رونق اقتصاد و تجارت منطقه و  هم دروازه ای برای توسعه صنعت گردشگری منطقه و معرف گوشه ای ازتاریخ این خطه باشد اما افسوس که این مکان ها به انباری و یک مجموعه متروکه و بی خاصیت تبدیل شده است

اینکه چه کسی مسوول  وضعیت کنونی است جای بحث بسیار دارد که مجال آن در این نوشتار  نیست؛ فقط باید پرسید:چرا مردم(در اینجا کسبه محترم کاروانسرا مخاطب اصلی هستند) و مسوولان از این گنجینه مهم فرهنگی غافل هستند.

---

نگارنده به دفعات و با عناوین مختلف به این موضوع اشاره نموده (دیگر علاقه مندان نیز سخن گفته اند) اما گویا فقط راه توسعه و پیشرفت منطقه در صنعت و خدمات و… دانسته و به بعد فرهنگی این خطه و خصوصاً شهر لار توجه چندانی ندارند؛ در صورتی که با اندک  توجه مسوولان و نگاه مثبت مردم ، این مکانها به مکانی ارزشمند  تجاری  – فرهنگی تبدیل می گردند  اما گویا این عزم جدی هنوز در(مدیران شهرستان و کسبه محترم) بوجود نیامده تا به صورت جدی  به این موضوع مهم ورود نمایند و کسبه محترم نیز نخواسته اند یا نمی خواهند در این زمینه برای پیشرفت شهرستان خود تلاش نمایند.

---

در یکی از شبکه های مجازی چند شب پیرامون ظرفیت های فرهنگی و گردشگری لارستان و  مناطق همجوار بحث و تبادل نظر شد و کارشناسان و دانش آموختگان این حوزه نظرات و دیدگاههای خود را بیان داشتند.

ماحصل گفتگوها این بود که اگر اراده ای جدی در بین مردم و مسولان بوجود بیاید افق روشنی درشناساندن هرچه بیشتر لارستان به هموطنان و نیز جهانگردان خارجی وجود دارد.

  موقعیت ویژه لارستان به لحاظ نیروی انسانی ، واقع شدن در مسیر شمال جنوب  ، فعال بودن فرودگاه بین المللی و عوامل متعدد دیگر ، فرصت های بی شماری در زمینه  انواع گردشگری( طبیعی ، درمانی و بهداشتی ، تجاری و بازرگانی ، تاریخی و…) را در اختیار مردم و مسوولان قرار میدهد تا در این مسیر به صورت جدی وارد عمل شده و با برنامه ریزی مناسب و مرمت و بازسازی میراث گذشتگان،  توسعه و پیشرفت منطقه را شاهد باشیم .

در گفتگوهای کارشناسان در همان فضای مجازی گفته شد در تمام کشور کاروانسراها زیر نظر اداره اوقاف میباشد و بناهایی که مالک خصوصی دارد باید توسط مالک و زیر نظر میراث فرهنگی مرمت و بازسازی شود و اضافه شد از چند سال پیش بعضی اشخاص حقیقی و حقوقی خواهان خرید و تملک و باز سازی آن بوده اند که با مخالفت کسبه همراه بوده است؛ از طرفی گفته شد کسبه نیز خود حاضر به همکاری و مرمت آن نیستند.با این وضعیت چه باید کرد چه راه حل هایی برای برون رفت از وضعیت فعلی وجود دارد؟

مهم ترین و  کوتاه ترین و در عین حال مثمر ثمر ترین راه تشکیل هیئت امنایی از کارشناسان میراث فرهنگی ، شهرداری ، معتمدین  و نمایندگان کسبه محترم   در راستای سامان دهی وضعیت این اماکن است . و در ادامه راهکارهای زیر نیز پیشنهاد می گردد .

• ورود جدی مدیران شهرستان و دستگاههای مرتبط با این حوزه ( فرمانداری ، اداره اوقاف ، میراث فرهنگی ، راه و شهرسازی ، فرمانداری ، شهرداری و شورای شهر ) برای تغییر وضعیت موجود و آگاهی بخشی به کسبه و مالکین بمنظور همکاری و در جهت حفظ این بناهای تاریخی ، بدیهی است در صورتی که مسوولان به صورت جدی با مردم ارتباط داشته باشند همکاری و همراهی آنان نیز بیشتر خواهد بود

• نشست مشترک بین کسبه محترم کاروانسرا با هیئت امنا با هدف بازسازی این اماکن برای رسیدن به تفاهم بر سر نحوه تغییر وضعیت موجود .

• ارائه طرح های بازسازی کاروانسراها مطابق با نقشه میراث فرهنگی و تبدیل آن به یک مکان مناسب تجاری – فرهنگی (بدیهی است کسبه محترم  به صورت کامل در جریان تصمیم ها و برنامه های باز سازی قرار بگیرند ).

• همکاری دستگاه قضایی و الزام دستگاه های متولی (مانند اداره اوقاف و شهرداری) و مالکین و کسبه برای بازسازی آن ،زیرا هر چند این اماکن به ظاهر مالک حقیقی دارد اما ارزش تاریخی و فرهنگی آن  متعلق به شهرستان و کشور است

• تعیین بازه زمانی برای همکاری کسبه محترم در جهت بازسازی این اماکن یا واگذاری به بخش خصوصی (در صورت تمایل )

• مشارکت بخش خصوصی و سرمایه گزارانبرای خرید مغازه ها بدیهی است این مورد تنها با رضایت مالکین و صاحبان سرقفلی مغازه ها امکان پذیر است زیرا در صورتی که مالکین خود حاضر به همکاری در جهت باز سازی آن بر طبق نقشه میراث فرهنگی باشند اولویت با آنان است

نکته پایانی :

اگر به آموزه های دینی رجوع کنیم به ما گفته شده سرنوشت هیچ ملتی تغییر نمی کند مگر آنکه مردم خود بخواهند؛ اگر می خواهیم توسعه یابیم قدم اول را باید مردم بردارند و این موضوع در همه زمینه ها صدق می کند.

در این مورد به خصوص از کسبه محترم انتظار میرود با نگاه به منافع کلی منطقه قدمهای اساسی برداشته و یقین داشته باشند اگر هزینه ای می کنند چند برابر آن عاید خودشان و منطقه میشود. ورود گردشگران داخلی و خارجی به این منطقه یعنی رونق کسب و کار و معرفی بیشتر کل منطقه در سطح کشور

داشته های ما در حوزه گردشگری بسیار زیاد است مهم باور آن  از طرف مسوولان و  بعد مردم می باشد در آن صورت می توان امیدوار بود که زیر ساخت های این حوزه نیز در کوتاه ترین زمان فراهم  گردد .

غلامرضا حامدپور