گَرد غفلت بر پیکر کاروانسراهای نو و گلشن لار

 

کاروانسراهای نو و گلشن دو اثر تاریخی ارزشمند در قلب بافت تاریخی شهر لار است که سال‌ها مورد غفلت قرار گرفته است.

به گزارش میلاد لارستان، کاروانسرای گلشن و کاروانسرای نو لار دو بنای تاریخی در مجاورت یکدیگر هستند.

این دو کاروانسرا در ضلع شمالی بازار قیصریه لار واقع شده است. این بناها مطابق ساختار کاروان‌سراهای درون شهری اقلیم گرم و خشک ایران احداث شده است.

در ساخت کاروانسرای نو لار از تزئینات بسیار زیبایی برای بنا استفاده شده است. علاوه بر آن، کاروانسرای گلشن لار نسبت به کاروان سرای نو لار تغییرات یا به عبارتی تخریب بیشتری داشته است.

در کاروانسرای نو آثاری از گچ‌کاری، آجرکاری و کاشی‌کاری های زیبایی بر جای مانده است. حجره‌های متعدد این بناها سالها به عنوان مغازه و انبار مورد استفاده قرار گرفته و حفظ این میراث تاریخی در اولویت نبوده است.

ورودی کاروانسراهای نو و گلشن در میدان قیصریه قرار دارد و یک دالان بزرگ سردر را به حیاط کاروانسرا متصل می‌سازد.

دور تا دور حیاط کاروانسرا نو ۵۴ غرفه و در کاروانسرای گلشن نیز در همین حدود یا کمتر حجره وجود دارد.

در کاروانسرای نو در جلوی این غرفه‌ها ستون‌هایی به فاصله دو متر از یکدیگر احداث شده‌اند. این ستون‌ها که مشابه ستون‌های مسجد وکیل ساخته شده‌اند با طاق‌هایی به هم متصل شده‌اند. ساختار این ستون‌های سنگی یکپارچه و تزئینات آنها مهمترین عامل زیبایی این کاروانسرا است. البته حوض هشت گوشه وسط حیاط نیز قطعاً نقش بسزایی در زیبایی این بنا دارد.

مجموعه تاریخی کاروانسراهای نو و گلشن سالها دارای مالک خصوصی بوده و کاربری تجاری داشته است. حجره‌های کاروانسرا به عنوان انبار یا مغازه استفاده می‌شوند. به همین دلیل در برخی حجره‌ها تیغه کشیده شده است. ساخت سرویس بهداشتی در مجاورت حوض وسط حیاط نیز سبب تخریب نما و منظر آن شده است. در واقع این مکان به عنوان انبار کاسبان بازار قیصریه مورد استفاده قرار گرفته است.

هر چند طی سالیان اخیر بصورت جسته‌وگریخته و البته بسیار محدود جلساتی به منظور همراه‌سازی بازاریان، میراث فرهنگی، شهرداری، شورای شهر و دولت در راستای رسیدگی به وضع نابسامان این دو کاروانسرا برگزار شده، اما شوربختانه فقط حرف بوده و حرف!!

در آخرین جلسه‌ای که اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۳ با حضور داریوش دهقان فرماندار ویژه لارستان، ابوالفضل سعیدی حقیقی سرپرست شهرداری لار، خلیل نامدار رییس وقت شورای اسلامی شهر لار، کیان رییس میراث فرهنگی و گردشگری، حسن خندان رییس اتاق اصناف و بازاریان شهر لار مسائل و مشکلات کاروانسراهای نو و گلشن در محل کاروانسرای گلشن برگزار شد، فرماندار ویژه لارستان در سخنانی اظهار کرد: این کاروانسراهای بی نظیر به عنوان یک مکان تاریخی و توریستی مورد بررسی قرار خواهیم داد، البته با کمک خود بازاریان، میراث فرهنگی، شهرداری، شورای شهر و دولت، تا بتوانیم از ظرفیت این کاروانسراها برای توسعه زیرساخت های گردشگری، و اشتغالزایی استفاده کنیم.

او ادامه داد: مرمت این کاروانسراها از سالهای گذشته آغاز شده که به هیچ وجه کافی نبوده است و این کاروانسراها نیازمند جذب اعتبار بیشتر برای حفاظت و مرمت اساسی دارد.

فرماندار ویژه لارستان خطاب به بازاریان گفت: برای اینکه مشکلات این کاروانسراها سریعتر مرتفع گردد و یک کار زیربنایی و درست صورت پذیرد، می بایست هر چه سریعتر هیات امناء فعالی در کاروانسراها با حضور خود بازاریان شاغل در این مکان تشکیل گردد.

از آن زمان تاکنون نه خبری از جذب بودجه بوده، نه هیأت امنایی تشکیل شده و نه کار مرمتی از سوی میراث فرهنگی صورت گرفته است.

درست است که بدلیل خصوصی بودن حجره‌ها، نیاز به مشارکت مالکان است اما می‌بایست در گام نخست با هدف دلگرمی کسبه، میراث فرهنگی بعنوان متولی اصلی ابنیه‌های تاریخی، پیشگام باشد و با جذب بودجه، تعهدات و وظیفه خود را در حفظ بناهای تاریخی انجام دهد.

هرچند نقش مالکان حجره‌ها را نباید نادیده گرفت و آنها نیز باید نسبت به تعمیر غرفه‌های در اختیار بشکل اصولی و مطابقت با نقشه استاندارد میراث فرهنگی مبادرت کنند. با گذری در این کاروانسراهای نو و گلشن مشاهده می‌شود که تعداد معدودی از مالکان اقدام به بازسازی حجره‌های خود کرده‌اند و جلوه‌ای زیبا به این بناها داده‌اند.

ف ۱۱۰