از آنفولانزای اسپانیائی 1918 تا کرونا ویروس 2020؛‌ چه نسبتی با هم دارند؟!

روزچهارشنبه اول ماه صفر سال 1337 هجری قمری ساعت 16 که مردم از نماز عصر از مساجد بیرون آمدند باد زشت و سردی وزیدن گرفت. بعد از آن بسیاری از مردم دچار سردرد، سرفه، عطسه شده و مثل برگ درخت به زمین افتادند. این بخشی از سخنان مرحوم حاج ملا محمدزمان خضری معروف به «حاج مَزَموآخاند» امام جماعت مسجد حاج عبداله جعفر معروف به مسجد بالا در اوز بود که در اواخر سال 1358 برایم تعریف کرد.

مرحوم حاج ملا محمدزمان خضری در ادامه می گفت: در همه شهرهای ایران مانند: بندرعباس، بندرلنگه، جناح، بستک، لار، گراش، خنج و غیره این باد مرض آفرین وزیدن گرفته و مردم بیچاره سردرد گرفته و همه می گفتند مردم سینه پهلو گرفته اند و یا عطسه و سرفه و سینه درد به رحمت خدا می رفتند. در یک روز آنقدر مرده زیاد بود که بیشتر آنان حتی بدون کفن و غسل و با لباس دفن می شدند.

آن مرحوم تعداد تقریبی تلفات در اوز را بیش از 600 نفر ذکر می کرد و افزود: این تعداد در شهرهای لار، گراش، خنج، خور، کهنه، کوره، بیدشهر، فیشور و غیره بیش از 13 هزار نفر بیان می شد. آری این واقعه که یک سند مهم و ارزشمند است من شخصاً از مرحوم حاج ملا محمد زمان خضری شنیدم که عصر روز چهارشنبه اول ماه صفر سال 1337 برابر با 14 آبان 1297 خورشیدی و6 نوامبر سال 1918 میلادی یعنی معادل بیش از 104 سال قبل اتفاق افتاده است و سال 1337 قمری در اوز به سال «درده» یا «دردی» معروف شد.

 

در ماهنامه عصر اوز به سردبیری اینجانب در شماره 94 سال 1387محمد واثقی نیز در مقاله «از کدخدائی تا شهرداری» اشاره ای به سال درده (دردی) و آنفولانزا کرده است. تعداد افراد تلف شده در اوز را 700 نفر ذکر کرده است. البته در سال 1918 میلادی برابر با 1297 خورشیدی حدود حداکثر 50 میلیون نفر در تمام دنیا به وسیله آنفولانزای نوع (A) آنفولانزای اسپانیایی جان خود را از دست دادند. بعد از آن نیز در سال های 1958 و 1968 میلادی برابر با 1336 و 1346 خورشیدی به ترتیب آنفولانزای آسیائی و آنفولانزای هنگ کنگی نیز شایع و باعث مرگ انسان ها شد. در سال 2009 میلادی برابر 1387 خورشیدی آنفولانزای خوکی نیز در دنیا شایع و باعث مرگ و میر شده است. آنفولانزای مشترک بین انسان و حیوان بین انسان و دام از نوع (A) و ویروس مشترک بین انسان و پستانداران و نوع (C) که فقط در انسان دیده می شود.

اکنون نیز در قبرستان مهرنجان شهرستان ممسنی استان فارس قبری وجود دارد، که بر روی آن چنین نوشته شده است:«وفات مرحمت پناه علی رضا ولد صدق ملا علی نجات جاوید الله در سنه 1337 قمری ناخوشی و بلائی بر کل ربع مسکون نازل که تمام حکیمان از معالجه آن حیران و سرگردان و از غره شهره صفر تا 15 شهر مذکور تمامی انسان را سه قسم و دو قسم آن هلاک و یک قسم باقی و آن یک قسم از عهده کفن و دفن برنیامدند. علات ناخوشی عطسه و سرفه بود.»

حالا در سال 2020 میلادی باز آنفولانزای ویروسی با نام جدید کووید 19 که به کرونا ویروس اشتهار یافته است در جهان یکه تازی کرده و جان بعضی از انسان ها را می گیرد. عده ای می گویند ویروس کرونا از حیوان به انسان منتقل شده است. قبل از کرونا، سارس بود که ابتدا در خفاش بعد به راسو و سپس به انسان رسید. در سال 2014 ویروس مرس در خاورمیانه حدود 900 نفر را کشت این ویروس از شتر به انسان منتقل گردید.  سرعت انتقال این ویروس بسیار زیاد است. کرونا ویروس در سال 1965 میلادی کشف شده است و در آذرماه 1398 صدایش از ووهان چین بلند شد. سپس در کشورهای تایلند، کره جنوبی، ژاپن، تایوان، استرالیا، سنگاپور، نپال، ویتنام، اندونزی، آلمان، روسیه، فیجی، فرانسه، ایران، ایتالیا و آمریکا با آن درگیر شدند.

سازمان جهانی بهداشت برای این بیماری نام رسمی کووید 19 انتخاب کرد. یعنی کرونا، ویروس، بیماری سال 2019 علائم آن تب، سرفه، تنگی نفس، تند تنفسی، گلودرد، آبریزی بینی همراه است. در کشور ایران در 29 بهمن 1398 دو نفر با عوارض تنفسی در قم فوت شدند و شایعه ورود ویروس کرونا به ایران شایع شد. یک روز بعد یعنی 30 بهمن 98 رسما نتیجه بیماری کووید 19 در قم تایید شد.

 به هر حال سرگذشت ویروس ها را از آنفولانزای اسپانیائی که در سال 1297 خورشیدی بیشتر در روستاها به دلیل قحطی، گرسنگی، عدم بهداشت، ناامیدی، نفرت، حسد، کینه و فقر جان ها را گرفت تا سال 2020 که به نام کرونا که در دنیای متمدن و پیشرفته هستیم و باز جان می گیرد.

به نظر شما آنفولانزای اسپانیائی سال 1918 با کرونا ویروس سال 2020چه نسبتی دارند؟

احمد خضری- مدیر مسئول پسین اوز