انتشار قصیده « قحطی لار » مهجور ، شاعر بزرگ لارستان به زبان لارستانی برای اولین بار

همه فرهنگ دوستان زبان و ادبیات منطقه لارستان بزرگ، مهجور بریزی شاعر نام آوازه این کهن دیار را می شناسند و اشعار او را سندی ارزشمند از زبان لارستانی می دانند ، این شاعر بزرگ به همت استاد فرزانه جناب دکتر محمدباقر وثوقی به جامعه فرهنگ دوست لارستان معرفی شد.

«رضا طاهری»، پژوهشگر و علاقه مند به حوزه زبان شناسی لارستانی که به دلیل علاقه به مهجور سند اشعار او را به دست آورده است و آن را ترجمه نموده است در گفت و گو با سحر طاهری خبرنگار میلاد لارستان گفت :  اشعار مهجور بریزی سندی ارزشمند از زبان لارستانی هاست که در دو سه دهه گذشته به همت اساتید محقق همچون دکتر وثوقی به جامعه بزرگ لارستان معرفی و اهدا شده است .

آنچه همیشه مورد علاقه بنده بود این بود که تمام اشعار مهجور بریزی احیا شود چون آنچه در مقاله استاد وثوقی و در کتاب گرانسنگ تاریخ مفصل لارستان آمده است، تنها بخشی از اشعار مهجور بریزی بود و همانجا هم بیان شده بود اشعار مهجور شامل پنجاه و پنج دو بیتی و یک قصیده معروف به «قحطی لار» است.

به همین مناسبت با درخواست از استاد وثوقی و دکتر رحمانی از نویسندگان تاریخ مفصل خواستار در اختیار قرار دادن سند اشعار مهجور بریزی شدم که متاسفانه آن نوشته ها و اسناد در دست این دو استاد بزرگوار نبود .با تلاش و جستجوی فراوان و با همت یکی از دوستان محقق و مسلط به زبان روسی و انگلیسی  پس از سال ها تلاش این سند ارزشمند پیدا شد و ۵۵ دوبیتی و یک قصیده معروف به قحطی لار و دو داستان به زبان لارستانی احیا شده است.

«رضا طاهری» که از فعالین فرهنگی روستای بریز به شمار می رود در این گفتگو ابراز داشت :

اشعار مهجور گرچه از نظر سبک بر همان مدار معمول است ولی سرشار از نشاط و سرزندگی و طراوت و زیبایی است و مشحون از استعارات و تشبیهات و زیبایی های زبانی است که اگر کسی تمام آن را بخواند ابتهاج دلنشینی به او دست می دهد. وی همچنین اشعار مهجور را دارای پیام ها  و محتواهای فرهنگی و اعتقادی دانست که از آن بوی زیبایی های ماورائی و عرفان امثال اشعار حافظ و دیگر غزل سرایان استشمام می شود .

مهجور گرچه در شعر خود از کلماتی استفاده می کند که معمولا برای محبوب زمینی استفاده می شود، ولی به نظر می رسد که این نشانه ها خود در شعر غزل نمادهایی هستند که باید درست تفسیر شود : چشم و ابرو و زلف و صورت هریک خود معنایی دارد ، مهجور همچنین در اشعارش اوصافی بالاتر برای محبوب خود ذکر می کند که انسان با دقت در آن متوجه می شود که محبوب او انگار شخصی معمولی نیست بلکه او انسانی  فوق یک بشر معمولی است که به نظر ما ویژگی های انسان کامل را بیان می کند .

کسی که دم مسیحایی دارد و نور وجود او روشن تر از روشنای طور سینا است و وقتی سخن می گوید جهان را زیبا تر از باغ مینو (بهشت) می نماید طبیعتا باید فردی با ویژگی های خاص و موهبتی باشد .

او اشعار خود را هم ، رنگ روزمرگی می زند هم رنگ طبیعت هم اعتقاد و باور و به واقع باید گفت او انسانی چیره دست است در شعر .طاهری همچنان درباره قصیده قحطی لار گفت :

مهجور در قصیده قحطی لار آنچه به نمایش می گذارد، ناپایداری دنیا و افت و خیز آن است و آنچه پایدار می داند دار بقا و عالم آخرت است .مهجور با حفظ اعتقاد خود ولی به طرز جالبی گرفتاری های دنیا را نکوهش می کند و با این کارش یکی از دشواری های محیطی در جنوب که همان کم بودن بارندگی است را به چالش می کشد.

این علاقه مند حوزه زبان لارستانی به ویژگی های کار راماسکویچ محقق روسی نیز اشاره کرد و گفت:  نحوه جمع آوری کار محقق روسی نیز بسیار جالب است ، او علاوه بر ضبط اشعار ، ذیل هر یک از اشعار  برای هر مصرع توضیحی نیز می دهد تا دوبیتی بهتر مشخص شود سپس در آخر کتاب، واژه های موجود در شعر را که به زبان لارستانی است هم معنا می کند.

وی در پایان گفت : ما باید به زبان لارستانی اهمیت بدهیم زبان ما هویت ماست و آنچه جایش در شهرستان بسیار خالی است اهتمام بیشتر به این مقوله است چه بسا خانواده های ما در سراسر لارستان که به زبان هیچ اهمیتی نمی دهند و فرزندان خود را از این هویت بزرگ محروم می کنند و زبان لارستانی را به فرزندان خود نمی آموزند .

وی از مسئولین تصمیم گیر فرهنگی در لارستان خواست به این مساله بیشتر توجه نمایند و سالانه با انواع برنامه ها ،  زبان محوری لارستانی و نشر و گسترش و تبلیغ آن را جزو  کارهای فرهنگی اولویت دار  خویش قرار دهند .ایشان همچنان پیشنهاد کردند چنانچه نهادی فرهنگی در لارستان بخواهد اشعار مهجور بریزی که خود سندی ارزشمند برای زبان لارستانی است را در قالب اشعار یا دیوان شعری  مهجور چاپ کند آماده همکاری خواهد بود .

در پایان قصیده قحطی لار تقدیم می گردد :

کِی بُو که سرنگو بِبِش ای چرخ کج مدار  /   جور و ستم اِسال کُم اُتکِه بَ خلق لار؟

میدان دهر خلوت اُتدِی و اُتتاخت اسب راد  /  با تیغ برق از تنش دَر تَوُو دَمار

لنگر اُتکِه با دام سحر و اجل زمی  /  اُتکِشت تخم ظلم و تَعَدّی بَ روزگار

با مَنجَلی اَجَل تَ مَکُو حاصلی دِرُو  /    از خویش ظلم هیچ امید مَکُو شیار

اوج اشگِرِت زجور و جفایِ تَ آسَمُو  /  بدتر تَ خُوتکِه از فلک چرخ کج مدار

ای دهر نَ وادی بِبِش اُتدِی تَموم خلق  /  از جور و ظلم تَ همه بُسِّن ذلیل و خوار

مَوِی دردی تَ پِش بِکِت که دوا اُشنَبِه  /  رَخت سیاه بِبِه که روز مَکَس اُتکِه تار

ای دل بِدا مَوی تا خُودِ هم بِبِم رفیق  /  با مردم زمانه رفیقی نِدا به کار

با هرکه دوستی مُگِرِت ،  دشمنی  /   اُرُو چَش لِی هَم اُنِسِم بُکُنِم هردومو فرار

خیلی به مال و حال و منال جهان مناز  /  تا چَش هم زَتَی اَدَبُو پاک اَبُو وِرار

ای دل بدو تا فکری وَسُوی آخرت بُکُو  /  مُشتی گَنُم بُرُو وَسُوی اخرت بَ کار

چن ساله خلق لار که واگِشتِه بَختُشُو  /  امسال اگر نِیُوند بَرو ؛  وانَبُو بهار

از قحطی یا گرانی یا بی اُوِی وَبینن  /  یک سمت جیغ و واغ بچو باشو دچار

از قیژه ی تفنگ و اَیاهوی مرد و زن   /   صد شور محشر اِسِّه به هر خونه آشکار

اُشرِخت خون چَن جوانین نوجوون  /  پامال اُشکه چن جوانین نامدار

خونی دگر نِیُوند که در عالم اُشنَرِخت  /  تیغی دگر نِمُوند  که تَ اُتنَبُو بَ کار