داستان کوزه شوبراتو در لارستان

 

بی گمان آیین کوزه ی شو براتو دادن در نیمه ی شعبان ریشه در اعصار بسیار دور دارد واژه ی برات یک واژه ی فارسی به معنای امان، است.

این آیین پیوند استواری با پرستش آناهیتا ایزد بانوی رویش، بارش و زایش دارد زیرا چنانکه در سنگ نگاره ی این ایزد بانو در طاق بستان دیده می شود او کوزه ی آبی در دست دارد که از درون آن برای مردم آب میریزد که با کوزه ی شو براتوی لار همانند است. البته سنگ نگاره ی عیلامیان در کورنگون فارس که ایزد بخشنده ی آب عیلامی به نام نپه ریشه نیز با کوزه ای به مردم آب می بخشد. ازطاق بستان پیوند آناهیتا با زاد آوری و کودک زایی نیز بسیار روشن است زیرا او با دیو مرگ و بیماری و نیز خشکسالی دشمن است.

درماه پر برکت شعبان سه شب وجود دارد به نام«شب های برات» که به شب نیمه شعبان میلاد فرخنده یگانه منجی عالم بشریت “امام زمان”(عج) ختم می گردد.

مردم مسلمان در این شب برای فوت شدگان خود که اسیر خاک هستند کارهای خیر انجام می دهند. شیرینی هایی که خیر می کنند بیشتر کیک و ذولبیا(زلیبی) می باشد.

«شوبرات» در فرهنگ لارستان علاوه بر خیر وخیرات، شربت دادن در«کوزه شوبراتو» نیز مرسوم است. این رسم منحصر به فرد مخصوص منطقه لارستان است و در هیچ منطقه ای از ایران زمین حتی کشورهای اسلامی این مراسم مرسوم نیست. فلسفه ی کار این است که برای کودکان خردسال،که فوت شده اند نیز خیر و خیرات صورت گیرد.

«کوزه شو براتو» کوچکترین کوزه منطقه لارستان است. کوزه ی کوچکی می باشد که جنس آن از سفال است، در گذشته دونوع کوزه شوبراتی کوزه گران درست می کردند. کوزه ای که گردن آن باریک بود مشخص کننده این بود که نوزاد و یا کودک فوت شده از خانواده ای که کوزه اهدا می کند پسر بوده است!. وکوزه های که گردن آن کوچکتر و دارای دسته بود و کمی تپل تر بود مشخص کننده این بود که کودک از دست رفته دختر بوده است!

کوچک بودن این کوزه به این دلیل است که یک بچه بتواند به راحتی در دستان خود قرار دهد و از نظر ظاهری موقعی که مشاهده می کند لذت ببرد. مقدار شربتی که در این کوزه می باشد مخصوص یک نفر آن هم به اندازه ی خوردن یک کودک سه یا چهار ساله است. شربت دادن در این کوزه ها مختص خانواد ه هایی می باشد که حداقل یک بچه در سنین کودکی از دست داده باشند. اعتقاد بر این است که با شربت دادن در این شب بچه هایشان در آن دنیا در کنار آب کوثر سیراب می شوند. شربتی که استفاده می شود از عصاره «بکوم» فسیل (نخل) به نام«تارونه» می باشد. کوزه وشربت برای خانواده هایی می برند که بچه ی کوچک داشته باشند.

امید است این آداب و رسوم که مختص لار ستان می باشد همچنان گسترش یابد.

توانستیم با همکاری اداره میراث فرهنگی لارستان و انجمن میراث دوستان این رسم منحصر به فرد به ثبت ملی ناملموس کشور برسانیم.

نگارنده: صمد کامجو