ضرب‌المثل‌های شیرین لاری(بخش چهارم)

هادی شاکرپور بعنوان یک فعال اجتماعی و فرهنگی که از سال‌های دور با روزنامه و پایگاه خبری میلاد لارستان همکاری دارد، اقدام به گردآوری ضرب‌المثل‌های موجود در زبان لاری کرده است.

به گزارش میلاد لارستان، زبان یکی از اصلی‌ترین شاخص‌های ارتباط بین جوامع بشری بخصوص در محیط‌های هم‌زبان و هم‌فرهنگ محسوب می‌شود. در زبان بااصالت لارستانی نیز به واسطه غنا و محتوای قوی آن، همچون سایر زبانهای دارای ریشه، دارای مضامین و مفاهیم گسترده‌ای است.

هادی شاکرپور بعنوان یک فعال اجتماعی و فرهنگی که از سال‌های دور با روزنامه و پایگاه خبری میلاد لارستان همکاری دارد، اقدام به گردآوری ضرب‌المثل‌های موجود در زبان لاری کرده است. هرچند بسیاری از این ضرب‌المثل‌ها به ویژه در نسل جوان کمتر کاربرد دارد و به فراموشی سپرده شده است اما به منظور یادآوری و مهمتر از آن آشنایی نسل جدید از غنای زبانی اصیل لارستانی و ترویج بهره‌گیری از آن، این ضرب‌المثل‌ها در چند بخش در پایگاه خبری میلاد لارستان منتشر می‌گردد که چهارمین قسمت آن را در زیر می‌خوانید:

 

شماره : ۲۱

بِچ از دَسِ مامو مَواسی دول از دَس چابو

۱- بِچ = بچه – نوزاد – کودک

۲- دَس = دست

۳- مامو = مادر

۴ – مواسی = برندار

۵ – دول = دلو ( سطل چاه)

۶ – چابو = مقنی ( چاه کن)

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند که برای گیر انداختن کسی و مشغول کردن آن به کاری یا به نحوی سو استفاده از طرف و واگذاری مسئولیت به او انجام می‌گیرد گویند معنی این ضرب المثل ؛ اگر بچه ای از دست مادرش به تو واگذار شد با خیال راحت مادر به کارهای خود می‌رسد و چاه کن نیز به همین گونه اگر دلو چاه رو گرفتی برای بالا کشیدن گِل تا آخرش پای تو گیر است برای انجام دادن….

لازم به ذکر است چابو در اصل از دو واژه چا = چاه و بو = بان می باشد یعنی نگهبان چاه یا چاه بان

در اینجا هم ردیفی با کلمه‌ی مامو وچابو و در معنی ضرب المثل به خاطر بهتر مفهوم رساندن و کارایی در توضیحات اینگونه بهتر است

 

شماره : ۲۲

دولت که دا لو و لو نکبت که دا لو و لو

۱ – دولت = در اینجا به معنی بهترین ها – خوش یمنی – سعادت و چیزهای خوب است

۲- دا = می آید

۳ – لو و لو = روی هم – متوالی – پشت سر هم

۴ – نکبت = بد بیاری – هر گونه ناخوشایندی و …

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند که اگر برای شخصی خبر خوش یا هر چیز منفعت دار در یک روز پشت سر هم اتفاق بیفتد و چه بالعکس آن هر چیز بد این ضرب المثل گویند…

 

شماره : ۲۳

اَنوز اُشتُونِ مَ اَ جَمَی تو اُشنِخَردِ

۱ – اَنوز = هنوز

۲- اُشتون _ اُشتوو = گیاهی خودرو شوینده جای صابون در قدیم لار

۳- مَ = من

۴- اَ جَمَی = به لباس – پیراهن

۵- اُشنِخَردِ = نخورده

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند که هنوز سر و کارت به من نیفتاده و می‌توان به (تهدید کردن) هم اشاره کرد و معنی ضرب المثل اُشتوو که توضیح دادم جای صابون در قدیم لار بوده و برای شستشوی لباس استفاده می شده و جنس لباس کرباس هم خودش زبر است و با این شوینده خشن تر می‌شده و کسی اگر برتن می‌کرد مدام بدنش به خارش می افتاد ….

 

شماره : ۲۴

بِچ از بِئنَ اَروسسِدوی بَئوو از اِجلَه

۱- بچ = بچه – نوزاد – کودک

۲- بِئنَ = نوعی گهواره – مهد – ننو

۳- اَروسسِدوی = داره بلند میشه – بلند می‌شود

۴- بئوو = عروس

۵ – اِجلَه = حجله (اتاق عروس)

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند که در شلوغی همه قشر آدم می بینی از طفل شیرخوارگرفته تا پیر زن و پیرمرد ( تمام سنین ) …

معنی این ضرب المثل ، بچه از گهواره بلند می‌شود و عروس از حجله ….

 

شماره : ۲۵

اِم مَ شَیادِ بُگوو گُردوی پوچ بو

۱- اِم = او – اشاره به شخصی – یارو

۲- مَ = من

۳- شَیادِ = یادش هست

۴- بُگوو = بگو ( امر از گفتن)

۵- گردوی = گردو – چهار مغز- جوز

۶- پوچ = تو خالی

۷ – بو = باشد

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند که از شخصی که محبت دارد و در فکر کسی است هر چند آه در بساط ندارد با هدیه ای که قابلیت طرف ندارد و بی ارزش است ولی باز دست خالی نمی‌رود و در فکر اوست …

 

گرد آورنده ؛ هادی شاکرپور

ف ۱۱۰