«نمادهای جانوری» برای منطقه لارستان کدامند؟

«مائو» رهبر انقلاب چین، در جریان برنامه «جهش بزرگ»، به سبب گزارش حوزه های حزبی مبنی بر اینکه گنجشک ها بخش زیادی از محصولات کشاورزی را می خورند، فرمان قتل عام گنجشک ها را صادر کرد و از توده های مردم خواست که به عنوان وظیفه، «گنجشک» ها را نابود کنند. تقریبا تمام گنجشک ها در چند ماه قتل عام شدند. اما داستان مطابق تئوری مائو پیش نرفت!

ناگهان سر وکله ملخ ها در مزارع پیدا شد. در غیبت گنجشک ها تعادل اکوسیستم به هم خورده بود و جمعیت ملخ ها و دیگر آفات نباتی به صورت انفجاری افزایش یافته بود ! معلوم شد که گنجشک ها فقط از دانه غلات تغذیه نمی کردند بلکه حشراتی مانند ملخ ها را هم می خوردند. به دنبال قتل عام گنجشک ها، تولید محصولات کشاورزی به شدت پایین آمد و میلیون ها نفر بر اثر گرسنگی مردند. از بالا دستور آمد که گنجشک ها را نکشید، اما دیگر گنجشکی باقی نمانده بود! تا چند سال، یکی از واردات چین از اتحاد جماهیر شوروی گنجشک زنده بود تا دوباره تعادل را به طبیعت برگردانند و جمعیت حشرات را با افزایش تعداد آنها کنترل کنند.

مطلب بالا را که می خواندم یاد یک اتفاق در لار افتادم. توسعه شهری سبب تخریب سکونتگاهها و محدودیت برای «موش خرما» ها در لار شده است و اخیرا جمعیت «موش» ها افزایش یافته است و احتمالا «مار» ها نیز مجال حضور می یابند! البته مطلب ادعائی فقط بر مبنای مشاهدات محدود است و نمی دانم که عمومیت دارد یا نه. اما ممکن است درست باشد.

این روزها، با کاهش تعداد نخلستانها در مجاورت شهر، خشکسالی، از بین رفتن آبشخورها، بی توجهی به آب انبارها و… در منطقه، زیستگاههای بسیاری از جانوران خصوصا در حوالی محیط های شهری به خطر افتاده است. چاهها هم که سرپوشیده اند و مجهز به لوازم و پمپ. پس، از «کفتر چاهی» نباید خبری باشد! مزارع سمپاشی می شوند و حشرات فضای رشد نمی یابند و غذایی برای پرندگان نمی ماند. مترسک ها هم که جای خود دارند!!!

روزگاری، برای مبارزه با آفات گیاهی و مراقبت از مزارع، «برجهای کبوتر خانه» می ساختند. در بسیاری شهرهای دنیا، لااقل کبوترها را راه می دهند! مردم برایشان غذا می ریزند و این، تفریحی جذاب است. «کبوترهای حرم» هم که دوست داشتنی ترند و …

به راستی شهرهای ما کدام مسیر را طی می کنند؟ پژوهشها اثبات نموده اند که هر چه در محیط، تجربه های حسی بیشتری وجود داشته باشد و حواس بیشتری درگیر شود، لذت بردن از آن هم محتمل تر است. لذا در برخی پارکهای دنیا، در میان درختان بلندگو نصب می کنند و صدای پرنده پخش می کنند و با اسپری ها، عطر گلها را پخش می کنند تا در کنار حس بینائی، حواس شنوائی و بویائی را هم درگیر کنند و تجربه بهتری بدست آید. اما این یک کار تصنعی است. بهتر از آن، حفظ حیات جانوری و تقویت آن است.

بسیاری از کشورها را با نماد حیواناتش می شناسند. گونه ای از عقاب، نماد آمریکاست. کانگورو نماد استرالیا و این روزها، یوزپلنگ نماد ایران است. نماد فرانسه خروس است! «خروس لاری» بیش از سایر گونه های جانوری، به نام منطقه ما ثبت شده است. همچنین کوچکترین قوچ دنیا، قوچ مینیاتوری لارستان، گونه ای در معرض انقراض و تحت حفاظت است.

اما شما در شهر لار، در میان المانها، طاووس را در میانه میدان می بینی؛ اما خبری از دو حیوان شناسنامه دار لارستان نیست! نمادها «هویت ساز» هستند. امروز اگر ثبت نشوند، فردا مثل حلوا مسقطی، لیبل شیرازی هم بر آن می خورد!

حتی پرورش «خروس لاری» در سطح وسیع می تواند در حوزه گردشگری تاثیرگذار باشد و محلی جدید برای بازدیدها و فستیوالها فراهم کند. گردش در منطقه حفاظت شده هرمود و دیدن جاذبه های زیست جانوری آن نیز، محملی است تا تعداد محلهای گردشگر پذیر منطقه افزایش یابد.

غرض آنکه در کنار توجه به کالبد شهری، ایجاد امکان زیست جانوران بومی در شهر و همچنین، توجه به نقش هویتی آنها برای شهر نیز باید مورد توجه باشد.

 

حامد مقدم- عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی رباط کریم و عضو مجمع فرهیختگان لارستان