اندر فراغت خاطر و بی‌خیالی برخی مسئولان

نقدی بر «بطالتِ فراغت» در لارستان

در یکی از دعاهای امام سجاد(ع) آمده است که:
إنْ قدّرت لنا فراغاً من شغلٍ فاجعله فراغ سلامة لا تدرکنا فیه تبعة و لا تلحقنا فیه سئمه؛
خداوندا؛
هرگاه برای ما فراغتی از کارها مقدر نموده باشی، پس آن را با سلامتی [از آفات] قرار بده که در آن به گناهی آلوده نشویم و خستگی به ما رو نیاورد.
(سفینة‌البحار، ج۵)

نکته‌ی جالب در این فراز از دعای امام زین‌العابدین (علیه‌السلام) اینکه اگر فراغت به معنای بطالت یا روزمرگی باشد، فرسودگی و تخریب و خستگی ایجاد می‌کند که این مسئله هم «جسم» و هم «روح» را آزار می‌دهد.

نکته‌ی دیگری که از این دعا و همچنین از مجموعه نظرات پیرامون اوقات فراغت به‌دست می‌آید اینکه حکمت و فرزانگی و شخصیت افراد مختلف، حاصل نوع استفاده از فرصتی است که در ایام فراغت نصیب او می‌شود.
فرصت‌هایی تا بیندیشند و تأمل کنند یا آنها را به این سمت سوق دهند؛ وگرنه آنکه همیشه به کارهای یکنواخت و برنامه‌های از پیش رقم‌خورده دل بسته است، هرگز راه به جایی نمی‌برد و کارش پایانی ندارد و ذهنش پرورش نمی‌یابد.

مسئولان و برنامه‌ریزان در این وصیت پیامبر اعظم (صلی‌اللّه‌علیه‌وآله‌) به جناب ابوذر غفاری تفکری جدی کنند که فرمود:
«کُن عَلیٰ عُمْرکَ أشَحُّ مِنکَ عَلیٰ دینارک و درهمک؛
[ای اباذر]؛ در مورد صرف عمرت نسبت به صرف کردن دینار و درهمت (مال و پولت) بخیل‌تر باش و آن را به رایگان از دست مده…»
(بحارالانوار، ج۷۷)

از این رو است که والدین و مربیان می‌بایست فرزندان را به راهی بیندازند که با مهمترین تجارب آشنا شوند و مسائل مرتبط با دین و عاقبت خود را بشناسند، آن‌هم در سال‌هایی که فکر و نیروی خیال، فعال است و تمام وجود فرد درگیر کارهایی است که برمی‌گزیند.

لذا مسئولین فرهنگی و اجتماعی شهرستان و در رأس آن‌ها کمیسیون فرهنگی-اجتماعی فرمانداری و شورای فرهنگ عمومی شهرستان باید پاسخ‌گو باشند که چه کرده‌اند، و اگر راه صحیحی در پیش دارند چرایی اهداف و برنامه‌های فرهنگی را روشن، و مشخص کنند اگر در عرصه فرهنگ، راهبردی برای شهرستان وجود دارد (که بعید به نظر می‌رسد) راهبرد فرهنگی شهرستان برای مهمترین ایام فراغتی سال چیست و به کدام سمت و سو هدایت می‌شود…

پاسخ به این سوالات از سوی مسئولان نشان دهنده‌ «اهتمام» یا «عدم‌اهتمام و غفلت» نسبت به فراغت و فرهنگ عمومی مردم است و اینکه فقط در مواقع نیازشان مردم را برای خود سپر قرار نمی‌دهند…

نگارنده: محمد صابری زاد