مروری بر شکل‌گیری نخستین انجمن ولایتی لارستان

 

 

دکتر رسول احمدلو: چند روز پیش اعضای هیئت اجرایی هفتمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در لارستان معرفی شدند. به این بهانه، نگاهی کوتاه و تاریخی به شکل‌گیری نخستین نهاد مشارکت محلی در این منطقه، یعنی انجمن ولایتی لارستان در عصر مشروطه، می‌اندازیم؛ نهادی که بیش از یک قرن پیش، تجربه‌ای مهم از مشارکت مردمی و اداره امور محلی را رقم زد.

در پی پیروزی انقلاب مشروطه و تصویب قانون اساسی، تشکیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی به‌عنوان یکی از مظاهر مردم‌سالاری و تمرکززدایی در دستور کار قرار گرفت. این انجمن‌ها با هدف نظارت بر امور محلی، محدود کردن قدرت حکام، و مشارکت دادن اقشار مختلف جامعه در اداره امور شکل گرفتند.

لارستان نیز به‌عنوان یکی از مناطق مهم جنوب ایران، از این جریان نوین سیاسی و اجتماعی بی‌نصیب نماند.

بر اساس منابع تاریخی، انجمن ولایتی لارستان در ماه صفر سال ۱۳۲۵ هجری قمری تأسیس شد و در نوزدهم همان ماه، نخستین جلسه رسمی آن برگزار گردید. ترکیب اعضای انجمن نشان‌دهنده توجه به مشارکت گروه‌های مختلف اجتماعی بود. این انجمن متشکل از ۱۰ نفر عضو بود که به‌صورت زیر انتخاب شدند:

چهار نفر از سوی تجار، چهار نفر از طرف اصناف و کسبه، حاج علی وکیل به نمایندگی از علما، و فضل‌الله خان شکوه‌نظام از طرف حکومت. ریاست انجمن نیز بر عهده فضل‌الله خان شکوه‌نظام قرار گرفت.

انجمن ولایتی لارستان، همچون دیگر انجمن‌های ولایتی در کشور، محملی برای طرح مطالبات مردم، نظارت بر عملکرد حکام و تمرین مشارکت سیاسی در سطح محلی بود.

اگرچه این انجمن‌ها در عمل با موانع متعددی چون ضعف دولت مرکزی، دخالت قدرت‌های خارجی و مقاومت ساختار سنتی قدرت مواجه شدند و عمر طولانی نیافتند، اما اهمیت تاریخی آن‌ها در شکل‌دهی به فرهنگ مشارکت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی انکارناپذیر است.

امروز، با گذشت بیش از یک قرن و در آستانه برگزاری انتخابات شوراها، بازخوانی تجربه نخستین انجمن ولایتی لارستان یادآور این نکته است که مشارکت مردم در اداره امور محلی، ریشه‌ای عمیق در تاریخ معاصر این منطقه دارد؛ ریشه‌ای که از عصر مشروطه تا امروز، همواره یکی از مطالبات اصلی جامعه بوده است.

ف ۱۱۰