معرفی کتاب از «کران تا کرانه»

 

 

رسول احمدلو، دانشجوی دکتری تاریخ:

 

در روزگاری که پژوهش تاریخی در ایران نیازمند بازشناسی ژرفای تمدن ایرانی و پیوندهای آن با دریا و تجارت جهانی است، نام دکتر محمدباقر وثوقی، استاد تاریخ دانشگاه تهران، چون فانوسی بر افق خلیج فارس می‌درخشد. او از نخستین پژوهشگرانی است که تاریخ، فرهنگ و تمدن خلیج فارس را به‌عنوان موضوعی مستقل در دانشگاه‌های ایران بنیان گذاشت و در چهار دهه گذشته، با آثار، تدریس و مدیریت علمی خود، سهمی ماندگار در گسترش «خلیج‌فارس‌شناسی» داشته است.

دکتر وثوقی نه‌تنها با پژوهش‌های عمیق خود مرجع محققان داخلی و خارجی در حوزه خلیج فارس شده، بلکه در تأسیس گرایش کارشناسی ارشد مطالعات خلیج فارس در دانشگاه تهران و نام‌گذاری روز ملی خلیج فارس در تقویم رسمی کشور نقشی تعیین‌کننده ایفا کرده است.

او در کنار تربیت ده‌ها دانشجو و پژوهشگر، با برگزاری چهار دوره همایش بین‌المللی دوسالانه خلیج فارس، بستری تازه برای گفت‌وگوی علمی درباره تاریخ، تمدن و میراث فرهنگی این منطقه فراهم آورده است.

کتاب «از کران تا کرانه»، ارج‌نامه‌ای است در پاسداشت تلاش‌های علمی این استاد فرزانه. مجموعه‌ای از ۲۹ مقاله از استادان و پژوهشگران داخلی و بین‌المللی که گستره‌ای از مباحث تاریخی، فرهنگی، سیاسی و تمدنی خلیج فارس را در بر می‌گیرد. این اثر با ویراستاری رسول جعفریان، گودرز رشتیانی و شهرام یوسفی‌فر از سوی انتشارات نگارستان اندیشه در سال ۱۴۰۳ منتشر شده و هم‌زمان با روز ملی خلیج فارس رونمایی گردیده است. مقالات این ارج‌نامه، پهنه‌ای گسترده از کرانه‌ها تا پس‌کرانه‌های خلیج فارس را در طول تاریخ ایران پوشش می‌دهد؛ از اسناد روابط ایران و اروپا در عصر صفوی تا بررسی گویش‌های محلی لارستان، از طریقت‌های صوفیانه در جزایر جنوبی تا تحولات اقتصادی و فرهنگی شهرهایی چون لار، کیش و مسقط.

این کتاب را می‌توان حلقه‌ای میان سنت دیرپای تاریخ‌نگاری ایرانی و پژوهش‌های معاصر دانست؛ اثری که «از کران تا کرانه»، دریا و خشکی را در آینه تاریخ به‌هم پیوند می‌زند و یاد دکتر وثوقی را در تاریخ‌نگاری خلیج فارس جاودانه می‌سازد.

از آنجایی‌که این کتاب یکی از منابع ارزشمند تاریخی برای مطالعه تاریخ لارستان و خلیج فارس به شمار می‌رود، علاقه‌مندان می‌توانند آن را از طریق سایت انتشارات نگارستان اندیشه تهیه کنند.

فهرست مطالب کتاب کتاب از کران تا کرانه؛ ارج‌نامه دکتر محمدباقر وثوقی به شرح زیر می‌باشد:

۱. دریای گوهر؛ شناخت‌نامه استاد دکتر محمدباقر وثوقی – شهاب‌الدین سمنان

۲. دکتر وثوقی و خلیج‌فارس‌شناسی – عبدالرسول خیراندیش

۳. چند کتیبه تاریخی از لار، خُنج، فیشور و کوره – عمادالدین شیخ‌الحکمایی

۴. اسنادی از روابط ایران و اروپا در بیاض دیپلماتیک ایران عصر صفوی – منصور صفت‌گل

۵. قطب محیی، مرشد معنوی در اواخر قرن نهم هجری قمری – دنیز اگل؛ ترجمه زهرا فلاح شاهرودی

۶. کهستان (کاستو): ایستگاه کاروانی فیشور به‌سوی خلیج فارس – یونس صادقی

۷. بررسی همانندی گویش قدیم شیرازی و گویش بستکی بر اساس ابیاتی از خطیب شفعوی و شمس پس ناصر – محمد محمودی، فاطمه محمودی

۸. جایگاه اقتصادی و سیاسی طریقت قتالی در جزایر و پس‌کرانه‌های خلیج فارس (قرن ۷ تا ۱۰ هجری) – منصوره ابراهیم‌زاده

۹. خلیج فارس؛ پیونددهنده تمدن ایران و شبه‌قاره هند – نادر کریمیان سردشتی

۱۰. گمانه‌زنی درباره روش صریح‌الملک‌نویسی نویدی شیرازی بر اساس دو طومار زاویه صفویه – امید رضانی

۱۱. تأثیر حضور مؤلّهان قتالیه (احمدیه) در فتح کیش (۷۲۰ هـ.ق / ۱۳۲۰ م) – مهران رضایی

۱۲. اسناد آرشیو تاریخی–نظامی روسیه درباره ایران – گودرز رشتیانی

۱۳. هم‌نفس برگ – علی رضایی

۱۴. هویت و موزه در ابوظبی؛ گذار از هویت محلی به ملی – مهسا اسدیان

۱۵. قدرت و سیاست در ایالت فارس در سده هفتم هجری – حمید کرمی‌پور

۱۶. لار در اوایل سده دهم هجری؛ جستاری پیرامون نسخه خطی «تحفه مبشریه» و منشور الحاقی آن – جمال پیره‌مرد شتربان

۱۷. مسقط در سفرنامه‌های حج فارسی دوره قاجار – رسول جعفریان

۱۸. نقد و بررسی کتاب تحفة المجاهدین فی أحوال البرتغالیین اثر شیخ احمد زین‌الدین المعبری ملیباری – احمد بازماندگان خمیری

۱۹. مشروعیت دینی و اثبات تاریخی مشورت و مجلس به روایت ثقةالاسلام تبریزی – دنیس هرمان؛ ترجمه سمیه حمیدی

۲۰. مهدی التاجر و نقش او در سیاست و تجارت امارات و منطقه – یاسر قزوینی حائری

۲۱. سکه لاری در دوره صفویه – فاطمه قملاقی

۲۲. محرابِ سبک گجراتی مسجد خواجه فضل‌الله لار؛ شواهدی از مراودات فرهنگی حوزه اقیانوس هند در سده‌های میانه اسلامی – طیبه رحیمی

۲۳. بررسی جانمایی مناره شهر هرموز (قرن‌های ۸ تا ۱۱ هجری) – کاظم امیدی

۲۴. نگاهی به پژوهش‌های تحصیلات تکمیلی در حوزه مطالعات خلیج فارس – شیوا تقوایی زحمت‌کش

۲۵. علل و پیامدهای افول خاندان نصیرخان لاری (۱۱۶۴–۱۲۵۹ هـ.ق) – رسول احمدلو

۲۶.نگاهی اجمالی به مجموعه «شمسیه» و آرامگاه شیخ حاجی محمد ابونجم در خنج – محمد ابونجمی

۲۷. شریفی، شاعری از شعرای خلیج فارس – احمد حبیبی

28. Early Beginnings of Modern Abadan –Willem Floor

29. The Studies on the Star Altitudes in Islamic and Chinese Navigations – Hua Tao

ف ۱۱۰