دو گزارش از باران‌های «چهل‌پسینی» منطقه لارستان در عصر صفوی

 دکتر رسول احمدلو: باران چهل پسینی یک پدیده هواشناسی است که شاهد شرجی شدن هوا، رشد ابرهای جوششی و بارش‌های سنگین باران از نیمه‌های تیرماه تا شهریورماه در بعد از ظهر و شب در مناطق جنوبی ایران اتفاق می‌افتد و از قدیم افسانه و داستان‌های بسیاری درباره باران‌های چهل پسینی در نزد اهالی جنوب به یادگار باقی مانده است.

در بررسی اسناد تاریخی لارستان عصر صفویه به دو گزارش از باران چهل‌پسینی و عدم بارش در زمستان برخوردم و نظر به همزمانی با باران‌های چهل پسینی این گزارش را تقدیم علاقمندان به تاریخ لارستان می‌نمایم. این دو گزارش مربوط به دوره شاه سلطان حسین صفوی است.

الف- باران چهل پسینی سال ۱۱۲۷هـ.ق 

در سال قوی ئیل یک هزار و یکصد و بیست و هفت هجری در مدت سه ماه که از تاریخ باران سال گذشته منقضی شده بود در ولات فال و اسیر و حدود و نواحی آن قطعاً باران نزول نگردید و یوماً قیوما تسعیر اجناس متساعد و متزاید می‌گشت و با وجود خشکی سال برودت هوا به نحوی شد که در مدت یک ماه تیرماه آب در اکثر جداول می‌بست تا آنکه در اواخر عشر اواسط مرداد ماه فارسی و بیست و چهار درجه دلو به قدرت قادر متعال و قدیر لایزال ابری نمودار شد و هوای زمستان به میان آمد و تا یک هفته لاینقطع رحمت الهی نازل می‌شد و هر چند در آن وقت کشت و زرع معهود و معمول ارباب زراعت نبود نهایت جهت تجربه و امتحان در بعضی از اطواء و مجارثات قدری قلیل جو زرع نمودند تا حضرت قدیر چه تقدیر فرموده باشد.

 ب- قحطی سال ۱۱۳۳ هـ.ق

در سال اودی ئیل هزار و یکصد و سی و سه در بلوک فال و اسیر و حوالی بلکه کل گرمسیرات ترکی و خطه لار و بندرمبارکه عباسی و اکفاء دشتستان به تقاضای مصلحت و وفق حکمت جناب احدیت تعالی شانه در کل زمستان باران مقطوع گردید. چنانچه در اکثر محال در فصل زمستان یک قطره باران به برکه نرفت و مدار به آب چشمه و چاه می گذشت و یک من بذر بخش مزروع نشد و در بعضی محال که موافق معمول آنجا به قدری به خشکی زرع نموده بودند چیزی از آن به عمل نیامد.

ف ۱۱۰