هوش مصنوعی؛ راوی تازه‌ای که باید راستی‌آزمایی شود

به قلم حمیدرضا پریدار: این روزها هوش مصنوعی با سرعت زیادی وارد زندگی ما شده است؛ از تولید تصویر و ویدئو گرفته تا ساخت کلیپ‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی. فناوری‌ای که فرصت‌های ارزشمندی برای تولید محتوا فراهم کرده، اما در کنار این فرصت، یک نگرانی جدی نیز وجود دارد: محتوای زیبا، الزاماً محتوای درست نیست.

متأسفانه در برخی کلیپ‌های تولیدشده با هوش مصنوعی، اطلاعات تاریخی و فرهنگی بدون تحقیق کافی ارائه می‌شود. اخیراً کلیپی درباره «قیصریه» منتشر شد که اگرچه از نظر تصویری جذاب بود، اما در بیان پیشینه و تاریخ آن، مطالبی مطرح شد که با واقعیت تاریخی همخوانی نداشت.

این مسئله زمانی حساس‌تر می‌شود که پای زبان‌ها و گویش‌های محلی به میان می‌آید. در یکی از کلیپ‌های اخیر درباره ترساندن کودکان که به زبان لاری ساخته شده بود، تلفظ بسیاری از واژه‌ها و جملات لاری نادرست و غیرطبیعی بود؛ به‌گونه‌ای که برای یک گویشور بومی، این تصور ایجاد می‌شد که زبان لاری ناخواسته به دستمایه شوخی و تمسخر تبدیل شده است.

واقعیت این است که هوش مصنوعی هنوز در شناخت و تلفظ بسیاری از زبان‌ها و گویش‌های محلی محدودیت دارد. زبان‌های محلی فقط مجموعه‌ای از واژه‌ها نیستند؛ هر کدام ظرافت‌های آوایی، آهنگ، تکیه و صداهای خاص خود را دارند که ممکن است در نوشتار فارسی نیز به‌درستی منتقل نشوند.

اما در این میان، نباید تمام تقصیر را متوجه هوش مصنوعی دانست. هوش مصنوعی ابزار است و مسئولیت نهایی با تولیدکننده محتواست.

اگر می‌خواهیم درباره تاریخ یک بنا، فرهنگ یک منطقه یا زبان مردم آن کلیپ تولید کنیم، باید پیش از انتشار تحقیق کنیم، منابع را بررسی کنیم و در صورت نیاز از افراد متخصص و گویشوران بومی کمک بگیریم.

این موضوع به‌ویژه درباره تاریخ و فرهنگ لارستان اهمیت دارد؛ چرا که بسیاری از داشته‌های فرهنگی و تاریخی ما نیازمند ثبت، معرفی و صیانت دقیق هستند. هوش مصنوعی می‌تواند فرصتی عالی برای معرفی این میراث به نسل جدید باشد، اما استفاده نادرست از آن می‌تواند اطلاعات غلط را نیز با سرعتی چند برابر منتشر کند.

شاید برای تولید محتوای فرهنگی با هوش مصنوعی، یک اصل ساده را همیشه به خاطر داشته باشیم:

اول تحقیق، بعد تولید؛ اول صحت‌سنجی، بعد انتشار.

هیچ تصویر زیبایی نمی‌تواند یک روایت تاریخی غلط را درست کند و هیچ صدای حرفه‌ای نمی‌تواند تلفظ اشتباه یک زبان محلی را صحیح جلوه دهد.

هوش مصنوعی می‌تواند ابزار قدرتمندی برای تولید محتوا باشد، اما هنوز جای پژوهشگر، تاریخ‌دان، نویسنده و گویشور بومی را نمی‌گیرد.

در عصر هوش مصنوعی، تولید کردن آسان شده است؛ اما درست تولید کردن، همچنان نیازمند انسان آگاه و مسئول است.

ف۱۱۰