ضیافت ماه مهربانی؛ آیین‌های رمضان در خطه لارستان

ماه مبارك رمضان از ديرباز در مناطق مختلف كشور با آداب و رسوم خاصي همراه است كه اين آداب و رسوم در لارستان نيز ديرينه، ويژه و با هم متفاوت است.

به گزارش میلاد لارستان، هم‌صدا با سایر نقاط ایران اسلامی، خطه لارستان در جنوبی‌ترین نقطه استان فارس، با آداب و رسوم کهن و ریشه‌داری که با آیین‌های اسلامی گره خورده، به استقبال ماه مبارک رمضان رفته است.

این ماه برای لاری‌ها تنها یک ماه در تقویم نیست، بلکه فصل شکوفایی سنت‌های دیرینه‌ای است که نسل به نسل منتقل شده و عطر ایمان و همدلی را در کوچه‌پس‌کوچه‌های این دیار می‌پراکند. از غبارروبی مساجد تا پخت نان‌های محلی با مهویه، از شیرینی‌های مخصوص تا رسم زیبای «رمضانی» برای نوعروسان، همه و همه نشان از پیوند عمیق فرهنگ و دیانت در این خطه دارد .

 

کارها قبل از فرارسیدن ماه رمضان: از خانه‌تکانی تا رمضانی

شور و حال ماه مبارک رمضان در لارستان از روزهای پایانی ماه شعبان آغاز می‌شود. مردم منطقه خود را برای این ماه عزیز آماده می‌کنند و اجرای برنامه‌های متنوعی را در دستور کار قرار می‌دهند. خانه‌تکانی و نظافت خانه‌ها، غبارروبی مساجد برای استقبال پرشورتر از مهمانی خدا، و حتی روزه گرفتن در روزهای آخر ماه شعبان برای آمادگی روحی و جسمی، از جمله این اقدامات است .

اما در این میان، رسمی زیبا و ماندگار به نام «رمضانی» برای نوعروسان جلوه‌گری می‌کند. در روزهای اولیه ماه رمضان، اگر دختری عقد باشد، از خانه مادرشوهرش برای او رمضانی فرستاده می‌شود. اگر زوج جوان اولین سال زندگی مشترک خود را در این ماه تجربه می‌کنند، خانواده دختر برای آنها رمضانی تدارک می‌بینند. این پیشکش که نمادی از برکت و محبت است، شامل اقلامی خاص و محلی مانند فالوده لاری، حلوای مقراضی، حلوای یغدر، مغز گردو، سرشیر، گلاب، نشاسته، مغز خلال پسته و بادام و انواع نان‌های محلی است. نکته جذاب و طلایی این هدیه، قرار دادن یک قطعه طلا مانند گوشواره یا انگشتر در کنار آن است تا این رسم را برای نوعروس مبارکتر و شیرین‌تر کند .

 

غذاهای رمضانی و راز انرژیزایی خوراکی‌های محلی

مردم لارستان با توجه به اقلیم گرم و خشک این منطقه، برای وعده‌های افطار و سحر به فکر تأمین انرژی مورد نیاز بدن خود هستند. به همین دلیل، خوراکی‌های مقوی و انرژیزا جایگاه ویژه‌ای در سفره‌های رمضانی دارند. ماده اصلی و اولیه اغلب این خوراکی‌ها شامل آرد، کُنجد، نشاسته، شکر، خرما، مهویه و مغزهای گردو، پسته و بادام است که هر یک به نوبه خود بدن را برای ساعات طولانی روزه‌داری آماده می‌کنند.

 

انواع نان‌های طبخ شده با مهوه یا مهویه

یکی از شاخص‌ترین و اصیل‌ترین عناصر سفره افطار در لارستان، نان‌های محلی است که با «مهویه» یا «مهوه» طبخ و مصرف می‌شود. مهویه یک ماده غذایی منحصربه‌فرد و هنرمندانه است که از ترکیب ماهی، نمک و ادویه‌جات خاص تهیه می‌شود و طعمی بی‌نظیر به نان‌های محلی می‌دهد. در هنگام افطار، مصرف این نان‌ها به اوج خود می‌رسد و سفره‌های لاری را رنگین می‌کند. از جمله این نان‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :

 

· بالاتووه: یکی از معروف‌ترین نان‌های محلی که با مهویه سرو می‌شود.

· شُل شُلو: نانی نازک و لطیف که گزینه‌ای عالی برای افطار است.

· تپ تپی: با بافت و شکل مخصوص خود.

· نی ننی و جرادک: دیگر نان‌های سنتی که هر کدام طرفداران خاص خود را دارند.

 

شیرینی‌های مخصوص ماه رمضان در لارستان

شیرینی‌های سنتی لارستان نیز در ماه رمضان رنگ و بوی دیگری می‌گیرند. این شیرینی‌ها اغلب با مواد اولیه ساده اما مقوی مانند خرما، شیره خرما و انواع مغزها تهیه می‌شوند. از معروف‌ترین آنها می‌توان به حلواهای مقراضی اشاره کرد که خود تنوع زیادی دارند. همچنین مسقطی لاری، فالوده لاری، حلوای یغدر، فرنی، حلوای تَرَک و معجون کُنگو و خرمابریز و چنگالو از دیگر شیرینی‌های محبوب این ماه هستند .

اما شاید بتوان شیرینی قتلمه را یکی از پرطرفدارترین شیرینی‌های سنتی لارستان دانست که در ماه رمضان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. این شیرینی خوشمزه که از آرد، روغن جامد و آب تهیه می‌شود، پس از سرخ شدن در روغن، در مخلوطی از پودر شکر، پودر هل و پودر بادام غلتانده می‌شود. عطر هل تازه و طعم بادام، لذت این شیرینی را در کنار چای بعد از افطار دوچندان می‌کند .

 

انجام صله رحم و دیدوبازدیدهای عید فطر

ماه رمضان در لارستان تنها به عبادت‌های فردی خلاصه نمی‌شود، بلکه فرصتی برای تقویت پیوندهای اجتماعی و خانوادگی است. پس از یک ماه عبادت و روزه‌داری، مردم با شرکت در نماز پرفیض عید فطر، مزد بندگی خود را می‌گیرند. در ادامه این روز بزرگ، خانواده‌ها به انجام فریضه صله رحم می‌پردایند و با دیدوبازدیدهای گرم، خانه‌ها را پر از شادی و محبت می‌کنند. در این دیدارها، غم‌وگساری اهل قبور و زیارت درگذشتگان نیز فراموش نمی‌شود و با حضور بر سر مزار آنان، یادشان را گرامی می‌دارند. در این میان، کودکان و به ویژه نوجوانانی که امسال را به عنوان «روزهاولی» تجربه کرده‌اند، چشم‌انتظار عیدی و محبت بزرگترها هستند .

 

کمک به نیازمندان؛ سنت دیرینه لارستانی‌ها

نیکوکاری و دستگیری از نیازمندان در لارستان زبانزد است و در ماه رمضان حال و هوایی دیگر به خود می‌گیرد. خیرین و نیک‌اندیشان لارستانی همیشه در سطح استان فارس پیشگام بوده‌اند. یکی از جلوه‌های زیبای این همدلی، برگزاری «جشن رمضان» است. در این جشن‌ها که با حضور مسئولان، معتمدان و خیران برگزار می‌شود، کمک‌های نقدی و غیرنقدی کلانی برای حمایت از ایتام، تأمین جهیزیه نوعروسان، کمک به ساخت مسکن محرومان و اطعام نیازمندان جمع‌آوری می‌گردد. برای نمونه، در یکی از این جشن‌ها، نیکوکاران لارستانی مبلغ قابل توجه ۹۸۳ میلیون تومان را به نیازمندان و ایتام این خطه اهدا کردند که نشان از سخاوت و تعهد اجتماعی والای آنان دارد .

 

شرکت در نماز جماعت و غبارروبی مساجد

با فرارسیدن ماه مبارک رمضان، حضور مردم در مساجد برای شرکت در نماز جماعت به طرز چشمگیری افزایش می‌یابد. مساجد نه تنها محل اقامه نماز، که به کانون‌های گرم عبادت و همدلی تبدیل می‌شوند. قرائت روزانه یک جزء قرآن کریم در اغلب مساجد رونق می‌گیرد و طی سالیان اخیر، برپایی مجالس قرآنی در منازل نیز رشد چشمگیری یافته است. شرکت در سخنرانی‌ها و بهره‌گیری از موعظه خطبا در طول این ماه دوچندان می‌شود. همه این مراسم معنوی، نقطه اوج خود را در شب‌زنده‌داری شب‌های قدر پیدا می‌کند، شبی که آسمان لارستان با ناله‌ها و اشک‌های جوانان و نوجوانان این خطه نورانی‌تر از همیشه می‌شود.

 

سحرهای ماه رمضان در لارستان

خانواده‌ها پیش از اذان صبح گرد هم می‌آیند و با صرف غذاهای مقوی که عمدتاً بر پایه خرما، مغزها و نان‌های محلی است، خود را برای یک روز روزه‌داری آماده می‌کنند. در گذشته، همسایه‌ها یکدیگر را برای سحری بیدار می‌کردند و سفره‌های ساده اما پربرکت سحر، سرشار از صمیمیت بود. هرچند امروز وسایل مدرن جای آن سنت‌های بیدارباش را گرفته، اما عطر خوش سحرخوانی همچنان در خاطرات بزرگترها زنده است.

در شب‌های ماه رمضان، رفت و آمد فامیلی برای افطار کردن در کنار یکدیگر نیز رواج دارد و این صله رحم، شیرینی این ماه را دوچندان می‌کند.

 

سخن آخر

ماه مبارک رمضان در لارستان، آیینه تمام‌نمایی از فرهنگ غنی ایرانی و اعتقادات عمیق اسلامی است. از رسم زیبای رمضانی برای نوعروسان گرفته تا سفره‌های رنگین افطار مملو از نان‌های محلی با مهویه و شیرینی‌های سنتی، همه نشان از مردمانی دارد که با تمام وجود به استقبال ماه مهمانی خدا می‌روند. غبارروبی مساجد، حضور پرشور در نماز جماعت، کمک به نیازمندان و صله رحم در پایان این ماه، همگی حلقه‌های زنجیره‌ای از همدلی و بندگی است که نسل به نسل در این خطه ادامه یافته و خواهد یافت.

ف ۱۱۰