چهارطاقی‌های فداغ؛ شگفتی‌های معماری میانه‌اسلامی در دل فارس

 

فارس مهد تاریخ و تمدن ایران‌زمین و میزبان نزدیک به ۴۰ درصد از میراث ملی کشور است؛ اما بسیاری از جاذبه‌های تاریخی آن از دید گردشگران دور مانده؛ مانند چهارطاقی‌های فداغ که در گراش، مسافران را به سفری به قرون میانه اسلامی فرامی‌خواند.

به گزارش میلاد لارستان به نقل از خبرنگار ایرنا، فداغ یکی از دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان گراش در ۳۵۸ کیلومتری جنوب شیراز است؛ هوای آن گرم و خشک است و نیمه دوم سال زمان‌های مناسب‌تری برای سفر به این دیار است.

بیشتر مردمان این دهستان به کشت غلات، خرما، پنبه، کنجد، تنباکو و تولید لبنیات مشغولند و صنایع‌دستی شاخص آنها گلیم بافی است.

این روستای کوچک میزبان سه چهارطاقی با معماری تماشایی و شگفت انگیز است که کارشناسان آنها را به قرون میانی دوره اسلامی نسبت می‌دهند و به نام همین روستا نیز در فهرست میراث ملی ایران به ثبت رسیده‌اند.

 

معماری چهار طاقی‌های فداغ

سه چهار طاقی فداغ با پلان مستطیل شکل و سقف گنبدی در کنار یکدیگر و کاملا چسبیده به یکدیگر ساخته شده‌اند ام در گذر تاریخ، چهارطاقی شرقی تخریب و تنها داغی از کاربندی‌های آن باقی مانده است اما دو چهارطاقی دیگر هر کدام به اضلاع ۴.۵ متر در ۴.۵ متر به ارتفاع ۲.۵ متر هستند.

این دو چهار طاقی با ورودی‌های تیزه‌دار و گنبد عرقچین با استفاده از مصالح لاشه سنگ و ملات گچ ساخته شده‌اند و چندین بار با همت مسئولان شهری و محلی از جمله شورا و دهیاری مرمت شده‌اند، چنانکه هنوز در تماشای آن، همان صلابت و زیبایی سده‌های میانی تاریخ اسلام را می‌بینیم.

این چهارطاقی‌های تماشایی که هنر معماری مردمان فارس را به رخ می‌کشند، هم به واسطه قدمت و هم به دلیل ویژگی‌های کالبدی خاص، در فهرست آثار ملی ایران ثبت شدند.

 

چهارطاقی‌های فداغ از آرامگاه بزرگان تا کاروانسرایی آرامبخش

براساس مستندنگاری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس، چهارطاقی‌های فداغ به شکل بناهایی آرامگاهی بر رو ی قبور اشخاص مهم به خصوص در قرون میانه اسلامی اجرا می‌شده‌اند؛ این بناها در محدوده قبرستان تاریخی گراش قرار داشته‌اند که با توسعه‌های شهری از محدوده قبرستان بیرون افتاده و به شکل مستقل دارای ارزش تاریخی شده‌اند.

این بنا در گذشته با وجود یک فضای کوچک با عناوین مختلفی همچون بنای آرامگاهی، سپس کاروان سرا و بعدها به عنوان حمام مورد استفاده قرار گرفته است.

چهارطاقی‌های فداغ از میراث ملی کشور هستند که دخل و تصرفی در آنها نشده و تقریبا سالم باقی مانده‌اند و در وضعیت ایستایی خوبی بسر می برند.

دهستان فداغ گراش، در جنوب لارستان و شمال لامرد قرار دارد و در حدفاصل ارد و بیرم و صحرای باغ واقع شده است؛ با سفر به این مطقه می‌توانید از میراث تاریخی آن از جمله آثار باستانی و اسلامی قلعه میمون، سد گمپو، قلعه سوخته، قلعه دولاب و آسیاب آبی فداغ نیز بازدید کنید.

ظرفیت اقامتی گراش متناسب با حجم مسافران این شهر جنوبی است و مسافران نگرانی برای یک اقامت امن و آرام در این شهر نخواهند داشت.

ف ۱۱۰