كاربرد اسامي بعضي از حيوانات در ضرب‌المثل‌ها، اصطلاحات و كنايات لاري(6)

سگ

سگ وَ گِلَه اِ كه سُردو مَلو وابُدِه، سُردو وَگِلّه اِ كه سَگ مَلو وابُدِه.
سگ گله‌مند است كه آشغال رويم ريخته شده و كثيف شده‌ام، آشغال گله‌مند است كه سگ آمده و مرا به هم ريخته است.
(دست پيش گرفته كه پس نيفته)
***
سگ دما هم سلامُش اَوي كِردَه.
سگ داماد را هم بايد سلامش كني.
… كنايه از اين است كه نه تنها به داماد بلكه به همه اقوام و خويشان داماد هم بايد احترام بگذاري حتي اگر سگ هم داشت بايد سگش را بپذيري.
***
خوبي اَسَگ بُكُنِش، يك دُمي تَوَدَ كَنِه!
اگر به سگ محبت كني،‌ پاسخ محبتت را با تكان دادن دمش، خواهد داد.
… در معني به كسي مي‌گويند كه قدر محبت ديگران را نمي‌داند و جبران محبت نمي‌كند.
***
سنگ اسگ مزن، تا وَك تَوَ نِكُن.
سنگ به سگ نزن تا واق واق نكند.
… در معني اين كه با آدم بد دهن، دهن به دهن نشو تا بد و بيراه نشنوي.
(تا پاي بر دُمِ سگ ننهند، نگزد)
***
سگ اَم چاقه (سفيده) شَه كَفِ پُلو نانِسِن.
(سگ هم سفيد است ان را لاي پلو نمي‌گذارند.)
هر سنگ بدگهر نه سزاوار زينت است.
***
سگ صلاح‌اِ، گربه بلائه.
… باور عاميانه است يعني اگر صبح كه از خانه خارج شدي سگ را ديدي به فال نيك و اگر گربه ديدي به فال بد بگير.
***
سگ شَه بِسِّم،‌گربه شَه بسم، چَئه نه آدمي چونه ‌اِم، دِگَه چَكْلَك شَز اَبِسِّم.
سگ و گربه به من افاده فروختند، شخصي كه او را داخل آدم حساب نمي‌كردم هم به من كفش كهنه پرت مي‌كرد.
…. كنايه از اين است افرادي كه آنها را آدم به حساب نمي‌آوردم به من فخر و افاده فروختند وقتي كه بي‌اصل و نسب براي آدم‌هاي اصيل، تكبر و افاده به خرج دهد.
***
دُت زَده از خُم زَدَه، پُس زَدَه‌ام از سگ زَده.
نوه دختري‌ام از خودم زائيده شده، نوه پسري‌ام از سگ زاده شده است.
كنايه‌اي از زبان مادرشوهر‌ها.
نوه دختري شيرين‌تر از نوه پسري است زيرا از دختر خودم زاده شده است.
***
دريا و دَهن سگ نَجس نابو
دريا با دهان سگ نجس نمي‌شود.
يعني شخص پاك و با منزلت،‌با بدگويي و هتاكي شخص بددهن، منزلت و شخصيتش خدشه‌دار نمي‌شود.
***
كَپ، اَكَپِ سگ مَزن.
با سگ دهان به دهان نشو.
***
سگ گَلَه بوئِه
… بيكاره و تنبل است.
***
حرفُش چَخوئه كِسَه سَگِه
حرفهايش، چاقوي جيب سگ است.
…يعني روي حرفهايش حساب نكن، آدم بي‌ثباتي است.
***
بِچِه سگ، اَمَش، نَجِسّه.
… بچه سگ تمامش نجس است.
يعني توقع از آدم بي‌اصل و نسب نداشته باش.
***
سگ اَدَر خونه صاحِبُش هار اَبو
سگ جلو خانة صاحبش پارس مي‌كند.
… وقتي كسي با حمايت و پشتيباني نزديكانش به جنگ ديگران برود.