اسناد نویافته از مشروطه‌خواهی در لارستان

کارشناس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و پژوهشگر تاریخ جنوب ایران و لارستان، در سخنرانی خود با موضوع «اسناد نویافته و مشروطه‌خواهی در لارستان» را تشریح کرد.

به گزارش میلاد لارستان به نقل از خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، پژوهشگران تاریخ معاصر در نشست علمی «انقلاب مشروطه ایران بر پایه اسناد آرشیوی نویافته»، با ارائه شش سخنرانی و تکیه بر اسناد کمتر بررسی‌شده، تحولات نظام مالی و اداری، بازتعریف دستگاه دیپلماسی، رخدادهای منتهی به صدور فرمان مشروطه، روند تدوین قوانین آموزش نوین و زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی مشروطه‌خواهی در لارستان را بررسی کردند. این نشست به همت پژوهشکده اسناد سازمان در سالن دکتر پرهام ساختمان آرشیو ملی ایران برگزار شد و پژوهشگران حاضر در این نشست با تکیه بر اسناد نویافته و کمتر بررسی‌شده، زوایای کمتر دیده‌شده انقلاب مشروطه و پیامدهای آن را در ساختارهای مالی، دیپلماتیک، اداری و آموزشی کشور و همچنین تحولات منطقه‌ای بازخوانی کردند.

مهران رضایی، کارشناس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و پژوهشگر تاریخ جنوب ایران و لارستان، در سخنرانی خود با موضوع «اسناد نویافته و مشروطه‌خواهی در لارستان» گفت: «لارستان تاریخی از جنوب شیراز تا کرانه‌های دریا، بنادر و جزایر امتداد داشت. در ناحیه گرمسیر این منطقه، راه‌های تجاری مهم‌ترین عامل رونق شهرها و شکل‌گیری نیروهای اجتماعی بودند.»

وی افزود: «این راه‌ها سه گروه اهل طریقت، بازرگانان و فعالان سیاسی را در پیوند با یکدیگر قرار دادند. پس از صفویه، علما جای اهل طریقت را گرفتند، اما این پیوند سه‌گانه همچنان ادامه یافت. در همین دوره، خاندان نصیرخان لاری با تسلط بر تجارت و راه‌های منطقه، قدرتی مستقل از حکومت مرکزی به دست آورد.»

رضایی ادامه داد: «ناصرالدین‌شاه به قدرت خاندان نصیرخان لاری پایان داد و پس از آن، صف‌بندی سیاسی تازه‌ای در منطقه شکل گرفت. در یک سو، فتحعلی‌خان گراشی و ایل خمسه به ریاست قوام‌الملک و در سوی دیگر، بازرگانان لارستان و نیروهای همراه آنان قرار داشتند.»

وی درباره شکل‌گیری جنبش مشروطه‌خواهی در این منطقه گفت: «بازرگانان لارستان برای احیای اقتصاد، تسلط بر راه‌های تجاری و در اختیار گرفتن درآمدهای بنادر و جزایر، از آیت‌الله سیدعبدالحسین لاری دعوت کردند رهبری این حرکت را برعهده بگیرد. مشروطه‌خواهی لارستان برخلاف تهران، بیش از محدودکردن قدرت شاه، بر اهداف اقتصادی و تجاری استوار بود. آیت‌الله لاری نیز خواهان عدالتخانه و شورا بر پایه شریعت بود و جبهه‌ای در برابر خاندان قوام‌الملک، ایل خمسه و حکومت مرکزی تشکیل داد.»

رضایی در پایان بیان کرد: «مجموعه‌ای از اسناد سال ۱۹۱۳ به زبان فرانسه نشان می‌دهد که آیت‌الله سیدعبدالحسین لاری حتی پس از فتح تهران، همچنان مسئله‌ای اساسی برای حکومت مرکزی بود و تلاش‌هایی برای تبعید او از منطقه صورت گرفت. این اسناد تاکنون بررسی نشده‌اند و برای شناخت مشروطه‌خواهی لارستان ارزش پژوهشی فراوانی دارند.»

ف ۱۱۰