«حاج غلامرضا معتمد لاری» تاجر و نیکوکار سرشناس لارستان

صمد کامجو/محقق و فعال اجتماعی: “حاج غلامرضا معتمد لاری”، از چهره‌های برجسته و نیک‌اندیشان سرشناس در منطقه لارستان محسوب می‌شود. وی فرزند مرحوم “آقا محمد” و از فرزندان «شهری» دختر «ملا علی» بود.
🔹حاج غلامرضا که در بمبئی هند به تجارت مشغول بود، حدود ۱۳۰ سال پیش با سرمایه‌ای بالغ بر شش هزار تومان به لارستان بازگشت؛ مبلغی که در آن دوران، با توجه به ارزش پول (جایی که صد تومان معادل یک لک یا صد بسته بود)، بسیار چشمگیر بود.

او در «سرای گلشن» مستقر بود و تمام دارایی خود را وقف تجارت منصفانه و خدمت به مستضعفان کرد. ویژگی بارز وی، دقت بی‌نظیر در حساب‌وکتاب و پرداخت به‌موقع خمس و زکات بود، به‌گونه‌ای که هیچ‌گونه غش و گریبان در معاملات او دیده نمی‌شد.

تلاش وی تکریم انسان‌ها بود؛ چنان‌که در جریان احداث برکه‌ای در دهکویه، با فوت ناگهانی یکی از کارگران در اثر سقوط، مبلغ هنگفتی را به‌عنوان حق بیمه و جبران خسارت به خانواده آن کارگر پرداخت نمود.

شخصیت منزه و‌ موجه این نیکوکار در حکایتی جالب نهفته است؛ زمانی که در ساخت برکه بزرگ خیابان گردان لار (خیابان شهید طاهری فعلی)، فردی با هدف ادعای مالکیت، چند قطعه سنگ به معمار برکه (استاد مهدی مهندس) می‌دهد و معمار هم از  این سنگ‌ها استفاده می‌کند؛ بعد از اینکه حاج غلامرضا متوجه این موضوع می‌شود برای جلوگیری از هرگونه ادعای شراکت با حفظ آرامش، با بخشش مبالغی و اهدای پارچه و لباس به آن فرد، موضوع را به شکلی کریمانه خاتمه می‌دهد.

یکی از مشهورترین داستان‌های زندگی وی، مربوط به امنیت اموالش به واسطه حلال‌بودنِ درآمد است. روایت شده که در مسیر بندرلنگه به لار، کاروان تجاری وی مورد حمله راهزنان قرار گرفت. در حالی که مباشر او، “عمو علی جهرمی”، با جانِ در پی، خبر را به حجره حاج غلامرضا رساند و فرزندش، “حاج محمدرضا”، با خشم دستور تعقیب دزدان را داد، حاج غلامرضا با آرامشی مثال‌زدنی مانع شد و گفت: «اموال من را نمی‌دزدند، چرا که آن را حلال و طاهر کرده‌ام.» متعجبانه، زمانی که رد کاروان را یافتند، مشاهده کردند که هفده الاغ حامل اموال، در گوشه‌ای آرام خوابیده‌اند و هیچ کالایی دست‌نخورده است. به پاس این اتفاق، وی دستور ساخت آب انباری را در همان محل دادند که بعدها روستای «برکه لاری» به همین نام شهرت یافت.

آثار ماندگار حاج غلامرضا معتمد:
بی‌شک سخاوت این نیک‌اندیش فراتر از مرزهای لارستان بود و آثار نیک او همچنان در جنوب ایران می‌درخشپد. از جمله مهم‌ترین آثار به‌جا مانده از وی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 الف) آثار شهر قدیم لار (محله دم‌گاله): 
۱. حسینیه حاج غلامرضا معتمد
۲. سابات بزرگ و زیباترین سابات منطقه لارستان
۳. کاروانسرای حاج غلامرضا معتمد
۴. حمام بزرگ و حمام کوچک
۵. غسالخانه (در مجاورت کاروانسرا)
۶. بازسازی مسجد شیخ العظیما
۷. دو خانه بزرگ با معماری اصیل لاری (خانه حاج معرضایی و خانه مجاور سابات که متعلق به خودش بوده است.)

 ب) سازه‌های آبی و زیرساختی:
۸. پل حاج غلامرضا معتمد بر روی رودخانه کوی‌گاله
۹. آب‌انبار (برکه) و دهنشیر در خیابان جهاد لار (احداث سال ۱۳۱۲ توسط فرزندشان حاج محمدرضا و معمار بنا استاد مهدی مهندس)
۱۰. آب‌انبار بزرگ در خیابان شهید طاهری (گردان سابق) لار(معمار بنا استاد مهدی مهندس)
۱۲.۱۱. ۱۳. ۱۴.  آب‌انبارها در مناطق: کورده، دهکویه، بنارویه و براک.
۱۵. ۱۶.آب‌انبار معروف «برکه لاری» در روستای برکه لاری و  “برکه هرنگ” از توابع شهرستان بستک
۱۷. ۱۸.  ۱۹. ۲۰. ۲۱ آب‌انبارها در بندرلنگه، قشم، کنگ و روی کوه روستای چمپه و کوخرد

 ج) سایر آثار:
۲۲.احداث ساختمانی در حوزه علمیه فیضیه قم
۲۳.احداث کاروانسرایی در روی کوه روستای چمپه
۲۴. حمام عمومی در دهکویه لارستان
۲۵. مسجد حاج غلامرضا (ابوالفضل) در دهکویه لارستان

بزرگِ نیک‌اندیشِ لاری، در کنار احداث آثار عام‌المنفعه، از جمله تاجران موافقِ آمدن حضرت آیت‌الله سیدعبدالحسین لاری به لار بود. او در دوران نهضت مشروطیت در لار و قیام سید لاری علیه قوام و انگلیس، از پشتیبانان مالی قشون ایشان به شمار می‌رفت.

کاروانسرای کوی گاله، علاوه بر اینکه محل اتراق مسافران بوده، در برخی ماه‌های سال به عنوان مکتب‌خانه نیز مورد استفاده قرار می‌گرفته است. حتی در زمان قحطی، این بزرگوار با پخت غذا و توزیع آن میان مردم، به یاری نیازمندان می‌شتافت؛ برای این کار، از ژتون‌هایی چوبی استفاده می‌کردند.

در شب‌های ماه مبارک رمضان نیز افطاری به مردم روزه دار می‌دادند همچنین در ۱۰ شب اول ماه محرم نیز توزیع غذا داشته‌اند.

در سال ۱۳۲۸ در زمان آیت‌الله سیدعلی اصغر موسوی لاری(ره) نیز، هنگامی که کارگران و استادکاران تبریزی برای احداث سد لار به این شهر آمده بودند، همین کاروانسرا محل استراحت و اسکان آنان شده بود.

وفات این بزرگ نیک اندیش لارستان به سال ۱۳۰۸ خورشیدی بوده و در آرامستان مرکزی به خاک سپرده شده است.

منابع این یادداشت محصول تحقیقات میدانی نویسنده است.

ف ۱۱۰