ضرب‌المثل‌های شیرین لاری(بخش هشتم)

هادی شاکرپور بعنوان یک فعال اجتماعی و فرهنگی که از سال‌های دور با روزنامه و پایگاه خبری میلاد لارستان همکاری دارد، اقدام به گردآوری ضرب‌المثل‌های موجود در زبان لاری کرده است.

به گزارش میلاد لارستان، زبان یکی از اصلی‌ترین شاخص‌های ارتباط بین جوامع بشری بخصوص در محیط‌های هم‌زبان و هم‌فرهنگ محسوب می‌شود. در زبان بااصالت لارستانی نیز به واسطه غنا و محتوای قوی آن، همچون سایر زبانهای دارای ریشه، دارای مضامین و مفاهیم گسترده‌ای است.

هادی شاکرپور بعنوان یک فعال اجتماعی و فرهنگی که از سال‌های دور با روزنامه و پایگاه خبری میلاد لارستان همکاری دارد، اقدام به گردآوری ضرب‌المثل‌های موجود در زبان لاری کرده است. هرچند بسیاری از این ضرب‌المثل‌ها به ویژه در نسل جوان کمتر کاربرد دارد و به فراموشی سپرده شده است اما به منظور یادآوری و مهمتر از آن آشنایی نسل جدید از غنای زبانی اصیل لارستانی و ترویج بهره‌گیری از آن، این ضرب‌المثل‌ها در چند بخش در پایگاه خبری میلاد لارستان منتشر می‌گردد که هشتمین قسمت آن را در زیر می‌خوانید:

 

شماره : ۴۱

فلانی رَچِنَه ی بَر وَ دَرِ

۱ – فلانی = اشاره به شخص – یارو

رَچِنَه = ناودان

بَر = در اینجا( نما – صورت – دید ) و …

وَدَرِ = بیرون است – پیدا – هويدا

قبل از کاربرد ضرب المثل در زمان قدیم برای آبیاری باغچه های منزل معمولا یک یا دو ناودان رو به حیاط کار می گذاشتند جهت بارندگی برای آبیاری و یا گرفتن آب باران برای خوردن مورد استفاده بود و اما ناودان بیرون رو به کوچه جهت اضافه و بیرون رفت آب ….

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند اشاره به شخصی دارد که حاضر نیست برای خودش و خانواده خرج کند و برای دیگران سنگ تمام می گذارد گویند … و یا حمایت از غیر خودی و همشهری و بها دادن به غیر بومی نیز اشاره داشت…

و متضاد آن می‌توان به چراغی که در خانه رواست در مسجد حرام است اشاره کرد.

 

شماره : ۴۲

خدا مال اَ گوور اَدِ بِچ اَ شوپَرَک

۱- اَ = در اینجا به معنی به

۲- گوور ( گور) = اشاره به پول دار

۳- اَدِ = می دهد

۴- بِچ = بچه – فرزند

۵- شوپَرَک = خفاش

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند اشاره به ناترازی دارد و نوعی گله مندی از خداست و یا کنایه زدن از تقسیم بندی و ندانم کاری است…

والله اعلم ( این هم حکمت خداست)

و معنی ضرب المثل همانگونه که پیداست خداوند ثروت زیاد را به گبر ( پولدار )‌ داده و بچه زیاد را به خانواده ی کم درآمد یا فقیر که در مثل به ( خفاش ) تشبیه شده است داده و کسی که دارای ثروت است یا صاحب فرزند نمی شود یا کم دارد….

 

شماره : ۴۳

وَبَندو دولِ کِسی اَ چا مَچو

۱ – وَ = در اینجا حرف اشاره

۲- بندو دول = طناب و دلو

۳ – کِسی = شخص – کس

۴- اَچا = درون چاه

۵ – مَچو = نرو

کاربرد این ضرب المثل اشاره به اعتماد دارد . در ضمن این ضرب المثل به گونه ای هشدار دادن است به طرف مقابل که این کار ممکن است عواقب بدی در انتظار داشته باشد و طرف باید ریسک پذیر باشد گویند… ( فریب خوردن)

معنی ضرب المثل همانگونه که پیداست با طناب کسی به چاه رفتن مصداق تله است شاید طناب فرسوده باشد و در چاه بیفتی …

معادل فارسی آن هم می‌شود با طناب فرسوده کسی به چاه رفتن

 

شماره : ۴۴

سِرِ گوری گِریخ بُکُن کِه مُردَه شَیبوو

۱- سِر = سر – در اینجا بالای

۲- گوری = قبر ی – مزاری

۳- گریخ ( گریغ) = گریه

۴ – بکن = امر از کردن – انجام دادن

۵- مرده = میت – جسد – فوت شده

۶ – شیبوو = داشته باشد

کاربرد این ضرب المثل زمانی گویند اشاره به شخصی دارد که هر چه نصیحت ش میکنی هیچ فایده ای ندارد و کار خودش را انجام می دهد که در فارسی می‌توان به ضرب المثل: نرود میخ آهنی در سنگ اشاره کرد….

و یا می‌توان گفت به کاری که هیچ سودی ندارد و جز وقت تلف کردن است نیز اشاره داشت…

 

شماره : ۴۵

چَکُو و پَکُو مَ چَش نِدا اَسپُ و کُتَل اَجا(مَجا) نِدا

۱- چَکو و پَکو = در اینجا اشاره به آدم های ( نالایق – معتاد – بی قیافه و …..) نسبت می دهند

۲- م َ چش = به چشم

۳- ندا = نمی آید

۴- اسپ = اسب

۵- کُتَل = در اینجا می‌توان به جهاز اسب و همراه اشاره کرد

۶ – اَجا ( مَجا) = اشاره به داخل – درون

کاربرد این ضرب المثل می‌توان اشاره به زیاده خواهی و تکبر یا دست بالا گرفتن اشاره کرد و معمولا این ضرب المثل در قدیم لار اشاره به خواستگاری دارد برای دختری که خواستگار دارد ولی هر دفعه ی بهانه ای می‌گیرد و عیب جویی می‌کند و در جواب خودش می‌گوید از این بهتر هم نصیب من نمیشه و خواستگار ( زیبا- کاری – و سرمایه دار ) هم اینجا نمی یاد ….

 

گرد آورنده ؛ هادی شاکرپور

ف ۱۱۰