گزارش تاریخی درباره قبور خاندان امرای میلادی در لارستان

 

 رسول احمدلو، دانشجوی دکتری تاریخ: سرنوشت امرای میلادی لارستان و مکان دفن آن‌ها یکی از مباحث مهم و جذاب در تاریخ این منطقه به شمار می‌رود. خاندان میلادی که از چهره‌های برجسته و تأثیرگذار در تاریخ لارستان و جنوب ایران بودند، از دوران باستان تا عصر شاه عباس صفوی نقش مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی این ناحیه ایفا کرده‌اند.

تا پیش از این، اطلاعات دقیقی درباره مکان قبور این امرا در دست نبود. اما اخیراً با انتشار کتاب ارزشمند منابع آلمانی درباره ایران عصر صفوی، به کوشش ویلم فلور و ترجمه محمد آقاجری، جزئیات تازه‌ای از این موضوع روشن شده است. در این اثر، بخشی از سفرنامه‌ی یکی از سیاحان آلمانی عصر صفوی آمده است که در سفر خود به شهر لار، مشاهداتی دقیق از این منطقه و از جمله قبور امرای میلادی را به ثبت رسانده است.

بر اساس این روایت تاریخی، برخی از قبرهای امرای میلادی در شهر لار قرار داشته‌اند. هرچند محل دقیق آن‌ها در بافت قدیم شهر هنوز شناسایی نشده، اما گزارش این سیاح از وجود سنگ‌قبرهای مربوط به شش تن از امرا حکایت دارد؛ اطلاعاتی که تاکنون ناشناخته باقی مانده بود و اکنون افق تازه‌ای را پیش روی پژوهشگران تاریخ محلی می‌گشاید.

نکته حائز اهمیت در این گزارش، اشاره به این موضوع است که قبور حکام لارستان در دو مقبره مجزا قرار داشته‌اند. یکی از این مقبره‌ها محل دفن محمدبیگ، ابراهیم خان بزرگ و نورالدهر خان است و دیگری مقبره‌ای است که سلطان علاءالملک، سلطان جهان میرهارون و شاه عادل در آن به خاک سپرده شده‌اند. همچنین، قبر سومی نیز به گومل فاریا اختصاص دارد که شاهان قدیم در آن آرمیده‌اند.

با توجه به اهمیت این موضوع، متن اصلی سفرنامه این سیاح که از نزدیک این قبور را مشاهده کرده، به علاقه‌مندان تاریخ لارستان تقدیم می‌شود:

«در دوازدهم ژانویه، خداوند ما را با نشاط و سالم به شهر لار رساند. اینجا مرکز سرزمین لار است. در دوران حکومت شاه کیخسرو، اینجا با یک نام و یک شاه فارس شناخته می‌شد. پس از مرگ او، این سرزمین به سردار خود، گرگین میلاد، واگذار شد. شاهان اینجا تا زمان ابراهیم شاه از دودمان وی بودند. اما او شاه ایران را با سوگندی دروغ فریفت مبنی بر اینکه سرزمین خود را به شاه عباس وا می‌گذارد تا قدرت او افزایش یابد. در حال حاضر، حاکم اینجا تهماسب‌قلی‌بیگ است. نخستین شاه، کیومرث، این شهر را ساخت و دژهای بلج و دماوند را نیز خود بنا کرده بود. این شهر پر از درختان مرکبات است و بازاری زیبا و صلیبی‌شکل دارد که مایه آراستگی آن است. این بازار را الله وردی خان، پدر والی کل کنونی، امام قلی خان، بنا نهاده و محمد تقی‌بیگ حاکم آن است. جالب‌ترین چیزهایی که می‌توان دید، سنگ‌قبرهای شش شاه آخر است. یکی از آن‌ها قبر محمدبیگ، ابراهیم خان بزرگ و نورالدهر خان است. در مقبره‌ای دیگر، سلطان علاءالملک، سلطان جهان میرهارون و شاه عادل دفن شده‌اند. همچنین، قبر سومی نیز به گومل فاریا اختصاص دارد و شاهان قدیم در آن آرمیده‌اند.»

ف ۱۱۰